Warunki ukorzeniania pelargonii

Kategoria: Ogrodnictwo > Rośliny ozdobne


1. Wstęp

Pelargonie (Pelargonium) to rodzaj roślin ozdobnych z rodziny Bodziszkowatych (Geraniaceae) uprawiany powszechnie jako rośliny kwietnikowe, balkonowe, doniczkowe, rzadko jako kwiat cięty [Chmiel 2000]. Są to byliny lub krzewinki, jednak w warunkach występujących w Polsce nie są w stanie przezimować w gruncie. Rośliny te pochodzą głównie z krajów Afryki Południowej [Chlebowski 1976]. Charakteryzują się liśćmi klapowanymi, dłoniastymi lub pierzasto-dzielnymi o silnym zapachu, a także kwiatami zebranymi w baldachy [Chmiel 2000].

1.1. Podział pelargonii

W uprawie występują głównie mieszańce, które podzielono ze względu na różnice w budowie i pochodzeniu na następujące grupy:

1. Pelargonie rabatowe (Pelargonium hortorum L.H.Bailey) - zwane także pelargoniami ogrodowymi. Charakteryzują się pędami wzniesionymi, grubymi i mięsistymi, które z czasem mogą drewnieć. Liście długoogonkowe, kształtu owalno-sercowatego, nie są podzielone, pokryte miękkimi włoskami, z pofalowanym brzegiem, z widocznym ciemniejszym paskiem na górnej powierzchni liścia. W tej grupie występują odmiany o kwiatach pojedynczych lub pełnych, zebranych zawsze w baldachy, barwy najczęściej czerwonej lub różowej, a także pomarańczowej, fioletowej i białej. Stosuje się je jako rośliny kwietnikowe i balkonowe.

2. Pelargonie bluszczolistne (Pelargonium peltatum hort.) - mają pędy płożące lub zwisające, liście mięsiste, długoogonkowe, błyszczące, nagie lub słabo owłosione, 5-klapowe, o kształcie podobnym do liści bluszczu pospolitego (Hedera helix L.). Pędy sa lekko kanciaste. Kwiaty pelargonii bluszczolistnych są pojedyncze, półpełne lub pełne, zebrane w baldachy, barwy różowej, fioletowej, liliowej oraz białej, z różnymi odcieniami. Służą do obsadzania skrzyń balkonowych i okiennych.

3. Pelargonie pełnokwiatowe (Pelargonium x grandiflorum hort.) - zwane także pelargoniami angielskimi [], królewskim (ang. regal pelargonium) Pelargonium X domesticum L.H. Bailey (pro. sp.) [7] lub wielkokwiatowymi, posiadają pędy wzniesione i prawie całkowicie zdrewniałe, liście duże, pokryte długimi włoskami, 5-klapowe, o brzegach ząbkowanych, kwiaty duże, czasami o średnicy powyżej 5 cm, zebrane w baldachy o szerokim spektrum barw – od białej poprzez czerwoną do fioletowej z możliwością wystąpienia barwnych plam i smug. Pelargonie te znajdują zastosowanie jako rośliny doniczkowe ze względu na dużą wrażliwość na warunki atmosferyczne.

2. Uprawa pelargonii

W Polsce uprawa mateczników jest nieopłacalna, ze względu na wymagania klimatyczne pelargonii, dlatego producenci zamawiają sadzonki z cieplejszych krajów na okres stycznia do lutego. Na producentach spoczywa zadanie, aby sprzedawane pelargonie były w stanie kwitnienia w drugiej połowie kwietnia [Jerzy 2011]. Z jednej rośliny matecznej można uzyskać 5-10 sadzonek. Rośliny mateczne powinny stanowić osobniki o typowych cechach dla danej odmiany oraz charakteryzować się wysoką zdrowotnością i obfitym kwitnieniem. Właściwy wybór roślin matecznych ma decydujące znaczenie w rozmnażaniu pelargonii [Chlebowski 1976].

2.1. Rozmnażanie

rozmnażanie pelargonii

Ryc. 1. Rozmnażanie pelargonii [Mynett 2003]

Na skalę handlową, pelargonie rozmnaża się głównie wegetatywnie poprzez sadzonki, choć coraz częściej stosuje się rozmnażanie generatywne poprzez siew nasion. Produkcję rozpoczyna się od wyselekcjonowania zdrowych i silnych roślin matecznych, które następnie należy odpowiednio przyciąć, aby rośliny lepiej się rozkrzewiły i wydały możliwie jak najwięcej pędów bocznych. Zabieg przycinania należy wykonać na 4-5 tygodni przed planowanym pobieraniem sadzonek [Chlebowski 1982].

2.2. Sporządzanie sadzonek

Najczęstszą metodą rozmnażania wegetatywnego pelargonii rabatowych i bluszczolistnych są sadzonki wierzchołkowe, zielne, cięte pod węzłem, z 3-4 liśćmi. Sadzonki powinny posiadać 4-5 węzłów (ryc.1.) [Chlebowski 1976, Jerzy 2011]. Pędy mające posłużyć jako sadzonki ścina się lub wyłamuje w taki sposób, aby pozostał odcinek z liściem, z którego kąta później wyrośnie kolejny pęd [Chlebowski 1982]. Zabieg rozmnażania pelargonii rabatowych wykonuje się pod koniec lata w sierpniu lub na początku wiosny w lutym, aż do marca, przy czym lepsze wyniki osiąga się podczas rozmnażania w sierpniu. Sadzonki mogą być lekko zdrewniałe z piętką. Przed posadzeniem sadzonek do przygotowanego wcześniej podłoża powinno się je zostawić na powietrzu, aby rany mogły wyschnąć.

Podczas sporządzania sadzonek zaleca się, aby sadzonki były pozbawione przylistków z dolnych liści, ponieważ łatwo ulegają one gniciu (ryc.2). Wiosną sadzonki sporządza się z ukorzenionych letnich sadzonek lub roślin matecznych. Ukorzenianie pelargonii wielkokwiatowych przeprowadza się w sierpniu, po kwitnieniu roślin. Pelargonie wielkokwiatowe sporządza się z pędów pół-zdrewniałych i rany nie muszą być osuszane [Chmiel 2000]. Sadzonki umieszcza się w małych doniczkach lub w skrzynkach, na stołach w szklarni lub pod oknami inspetkowymi w mnożarkach [Mynett 2003].

sadzonki pelargonii

Ryc. 2. Sadzonki pelargonii: 1 - bez obciętych dolnych liści, 2 - sadzonka umieszczona w podłożu

Źródło: Chlebowski B. 1976. Pelargonie. PWRiL, Warszawa, 90.

2.3. Warunki ukorzeniania sadzonek

Jako podłoże do ukorzeniania sadzonek pelargonii rabatowej i bluszczolistnej stosuje się wilgotną mieszankę torfu z piaskiem lub perlitem w stosunku 1:1 [Mynett 2003]. Najodpowiedniejszym podłożem do ukorzeniania pelargonii wielkokwiatowych jest mieszanina ziemi liściowej, torfu i piasku w stosunku 1:1:1. Podłoże powinno być wcześniej zdezynfekowane i nie powinno być zbyt wilgotne, ponieważ może być to później przyczyną zagniwania sadzonek [Chlebowski 1976, Mynett 2003].

Sadzonki pelargonii rabatowej i bluszczolistnej należy umieścić w podłożu o temperaturze 18-20°C, a pelargonie wielkokwiatowe ukorzenia się w podłożu o temperaturze 20-22°C [Chmiel 2000].

Rośliny powinno się zraszać umiarkowanie, aby nie dopuścić do ich zwiędnięcia oraz zabezpieczyć przed nadmiernym nasłonecznieniem poprzez cieniowanie [Chlebowski 1982]. Pelargonie wielkokwiatowe ukorzenia się w podłożu bardziej wilgotnym, niż to ma miejsce u pelargonii rabatowej i bluszczolistnej [Mynett 2003].

Jeżeli zapewniliśmy sadzonkom odpowiednie warunki, to ukorzenianie powinno trwać około 2-3 tygodni [Chlebowski 1982]. Zastosowanie ukorzeniacza np. B2, który zawiera auksyny może przyspieszyć ukorzenianie [Mynett 2003]. Im później przystąpimy do ukorzeniania, tym większa będzie konieczność użycia ukorzeniaczy [Chlebowski 1976].

2.4. Dalsza uprawa pelargonii

Po ukorzenieniu, sadzonki przesadzamy do doniczek o średnicy 6-7 cm z bardziej zwartym podłożem oraz z dodatkiem ziemi inspektowej lub kompostowej [Chlebowski 1976]. Pelargonie rabatowe i bluszczolistne przechowuje się podczas zimy w szklarni w temperaturze 8-10°C, a pelargonie wielkokwiatowe należy umieścić w 10-12°C na okres 2 tygodni. Podczas zimy należy zapewnić maksymalne ilości światła i powietrza młodym roślinom. Wiosną temperaturę powinno się podnieść do 15°C [Chlebowski 1982]. Zimą nie nawozimy sadzonek. W lutym rozpoczynamy przesadzanie sadzonek do większych doniczek z ziemią nawiezioną mieszanką nawozów w ilości: N-NO3 70-150, P 80-150, K 200-300, Mg 90-130 mg/dm3. Pelargonia jest dość tolerancyjna na zasolenie podłoża i optymalna dawka wynosi 5 g na 1 dm3. W okresie wegetacji nawozimy rośliny co tydzień, jednak zbyt duża dawka nawozów może osłabić kwitnienie roślin [Chmiel 2000].

3. Choroby

Podczas ukorzeniania i dalszej uprawy rośliny mogą zostać porażone przez choroby, wówczas rośliny tracą na wyglądzie i nie można ich zakwalifikować jako materiał handlowy. Do najpopularniejszych chorób należą:

1. Wirus pelargonii nr 1. Objawia się poprzez kędzierzawienie pędów oraz pojawienie się żółtych plam. Zarażone rośliny usuwamy oraz nie pobieramy z nich sadzonek. Dodatkowo powinniśmy zabezpieczyć uprawę przed mszycami i mączlikami.

2. Czarna nóżka. Poraża młode sadzonki i można ją rozpoznać poprzez gnicie podstaw sadzonek, co skutkuje później ich obumieraniem. Aby uchronić się przed czarną nóżką należy stosować sterylne podłoże, a także osuszanie miejsc cięcia sadzonek.

3. Szara pleśń. Chorobę tą można rozpoznać poprzez szarawy nalot na liściach sadzonek. Przyczyną choroby może być nadmierna wilgotność i wysoka temperatura.

4. Rdza pelargonii. Poraża sadzonki i można ją rozpoznać poprzez żółte plamy na powierz i na spodniej powierzchni liścia. Rdzę, szarą pleśń zwalcza się poprzez opryskiwanie sadzonek co 7 dni Kaptanem (0,2%) lub Sadoplonem (0,3%) [Chlebowski 1982]


Autor/złożył: Aleksander Skrzyński, Praca z przedmiotu Byliny ogrodowe, Prowadzący dr inż. Zofia Włodarczyk

Źródło:
  1. Chlebowski B., Mynett K. 1982. Kwiaciarstwo. PWRiL. Warszawa. 212 – 215.
  2. Krawczyński S. 1971. Kwiaciarstwo: Podręcznik dla techników ogrodniczych. Wyd. V popr. PWRiL. Warszawa. 263 - 265.
  3. Chmiel H. 2000. Uprawa roślin ozdobnych. PWRiL. Warszawa. 728-730.
  4. Chlebowski B. 1976. Pelargonie. PWRiL. Warszawa. 77-120.
  5. Startek L., Mynett K. 2003. Rośliny ozdobne. Wyd. III popr. Warszawa. 380.
  6. Jerzy M., Krzymińska A. 2011. Rozmnażanie wegetatywne roślin ozdobnych. PWRiL. Poznań. 20.
  7. Pelargonium genus. ITIS. Protokół dostępu: http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=29154 (26.10.2015)
Źródło zdjęć i obrazków:
  1. Chlebowski B. 1976. Pelargonie. PWRiL, Warszawa, 90.

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy