Nazwa gatunkowa: Wrotycz pospolity - Tanacetum vulgare L. [1,2]

Inne nazwy:

Rodzina: Astrowate - Asteraceae [1,2], dawniej Złożone - Compositae []


Wrotycz pospolity pokrój Tanacetum vulgare habit

Wrotycz pospolity

Morfologia

Wysokość: do 1.5 m [1] .

Pokrój roślina rosnąca pojedynczo lub wyrastająca w rozległej grupie [1].

Kwiaty: kwiatostany zgrupowane są w zaokrąglone lub płaskie baldachogrona. Kwiaty właściwe są zebrane w kwiatostan, nazywany koszyczkiem. Koszyczki kwiatowe są półkoliste. Łuski okrywy koszyczków są zielone, zachodzą na siebie dachówkowato, zebrane są w kilka szeregów. Właściwe kwiaty rurkowate są żółte, małe, pięciokrotne. Kwiatów języczkowatych nie oświadczymy w koszyczku [1].

Owoce: ze szczątkowym kielichem na górnym wierzchołku [1].

Łodyga: pojedyncza, kanciasta, brunatno-czerwona, naga lub lekko owłosiona [1].

Liście: duże, w zarysie jajowate, ustawione skrętolegle, złożone; pierzastosieczne. Listki mają brzeg podwójnie piłkowany. Główna oś liścia jest owłosiona. Blaszki liści są nagie lub z włoskami, od dołu są ogruczolone. [1].

Nasiona: []

Kłącze: pełzające, prawie całkowicie zdrwewniałe [1]

Korzenie: []

Inne cechy: wszystkie częśi rośliny mają nieprzyjemny, zapach i smak [1]


Biologia

Długość życia rośliny: roślina wieloletnia [1]. Zimuje w polskich warunkach klimatycznych

Typ/forma życiowa rośliny: bylina, hemikryptofiy [1].

Kwitnienie: lipiec-październik (VII-X) [1].

Owocowanie: [].

Rozmnażanie: [].


Ekologia

Pochodzenie:[]

Zasięg terytorialny:Europa, Azja (w tym Syberia); rejony o klimacie suboceanicznym. W środkowej Europie wrotycz spotykany jest najczęściej na niżu, ale też na pogórzu [zb.1,3]

Siedliska:Początkowo wrotycz występował na stanowiskach o żwirowatej glebie, z tendencją do przesychania w lecie, a także na zalewanych stanowiskach aluwialnych o odczynie obojętnym. Obecnie wrotycz spotykany jest na różnych stanowiskach, choć stroni on od gleb o odczynie zasadowym. Wrotycz spotyka się na zbiorowiskach z klasy Artemisietea [1]

Wrotycz występuje na suchych, ciepłych, słonecznych łąkach, nieużytkach, przydrożach

Wrotycz jest rośliną uznawaną za uciążliwy chwast pastwisk, pól i ogrodów


Zastosowanie

  1. Kwiaciarstwo: roślina ozdobna; kwiat cięty
  2. Zielarstwo: roślina lecznicza [1,3]
  3. Pszczelarstwo: Roślina miododajna []

Zielarstwo:

Surowiec zielarski:

Kwiat wrotyczu Flos Tanaceti [3]

Liście

Łodygi

Informacje dotyczące surowca zielarskiego:

Surowiec chemiczny może pochodzić od dwóch tzw. ras chemicznych. [3]

Skład chemiczny surowca zielarskiego:

Kwiaty: [3]

  • olejek eteryczny do 1.5% (β-tujon, izotujon, kamfen, a także u ras chemicznych β-pinen, artemisiaketon, kamfora, umbellulon)
  • związki goryczowe (tanacetyna)
  • flawonoidy (pochodne luteoliny) ksantofil

Nadmienia się, iż rasy chemiczne wrotyczu moga różnić się znacząco od siebie pod względem chemicznym [3]

Działanie i stosowanie surowca zielarskiego:

W skrócie: Vermifugum, antipediculosum

Wrotycz dawniej był wykorzystywany przeciw pasożytom (robakom, pchłom, pluskowm, wszom głowy i części łonowych i świerzbowcom) u ludzi i zwierząt [1]. Do stosowania wewnętrznego używano kwiaty wrotyczu w czystej formie lub ich wyciąg alkoholowy. Za działanie przeciwrobacze u wrotyczu są opdpowiedzialne m. in. β-tujon i izotujon. Związki te są toksyczne dla pasożytów, ale i też dla nosicieli. Skuteczność działania przeciwrobaczego uzależniona jest w dużym stopniu od rasy chemicznej wrotyczu [3]. Wrotycz wykorzystywano także do dezynfekcji zewnętrznych części ciała [1]

Przeciwko glistom ludzkim i owsikom stosowało się doustnie wrotycz tylko w przypadku braku jakichkolwiek innych chemioterapeutyków. Na owsiki stosowano zewnętrznie lewatywę z naparu, natomiast na owłosione cześci ciała przeciwko wszawicy - wyciąg alkoholowy [3].

Zastrzeżenia:

Wszystkie części wrotyczu wykazują toksyczne działanie na organizmy. Zażycie środków zawierających wrotycz może prowadzić do wymiotów, uszkodzenia nerek, układu nerwowego oraz śmierci w wyniku uduszenia. Spożywanie wrotyczu należy przeprowadzić tylko pod ścisłą opieką lekarską [1]. Wrotyczu nie należy podawać dzieciom, kobietom w ciąży i osobom starszym, osobom z nieżytem żołądka, jelit, nerek, wątroby [3].

Działania uboczne: podrażnienie i przekrwienie błon śluzowych układu pokarmowego, macicy i nerek, zawroty głowy, krwiomocz, kurcze, utrata świadomości [3]

Leki/Suplementy/Mieszanki:

Flos Tanaceti pulv. - dorosłym doustnie 5-10 g sproszkowanych kwiatów razem z miodem lub powidłami w celu usunięcia pasożytów. Po 3 godzinach od przyjęcia sproszkowanych kwiatów wrotyczu należy spożyc olej rycynowy. Zabieg powtarza się jeszcze w następnym dniu [3].

Lewatywa z wrotyczu - 10 g kwiatów wrotyczu i 15 g ziela tymianku należy zalać litrem wrzątku. Zaparzać mieszankę pod przykryciem przez około 20 minut, po czym napar odstawić na 15 minut i przefiltrować przez sito. Odpowiedni ciepły płyn użyć jako kalizmę [3]

Artemisol - zawiera wyciąg alkoholowy z kwiatów wrotyczu, stosowany jest zewnętrznie przeciwko wszawicy i świerzbowicy [3]


Ciekawostki:

Dawniej wiązano wrotycz z różnymi zabobonami [1]


Zdjęcia:

Wrotycz pospolity kwiaty Tanacetum vulgare flower
Wrotycz pospolity kwiaty Tanacetum vulgare flower

Wrotycz pospolity

Koszyczkowate kwiaty

Wrotycz pospolity

Koszyczkowate kwiaty

Wrotycz pospolity Liść Tanacetum vulgare leaf

Wrotycz pospolity

Liść


Odmiany, gatunki pokrewne i rośliny podobne:

Miniaturka Nazwa rośliny
Nawłoć ogrodowa zdjęcieNawłoć pospolita Solidago hybrida hort.

Źródło:
  1. 1990. Pospolite rośliny środkowej Europy. PWRiL, Warszawa:296.
  2. Tanacetum vulgare. ITIS. Protokół dostępu: (dostęp )
  3. 1980. Ziołolecznictwo. PZWL, Warszawa.

Logo internetowy ogród

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy