Nazwa gatunkowa: Kulczyba wronie oko - Strychnos nux-vomica L. [4,5]

Inne nazwy: Wronie oko

Rodzina: Loganiowate - Loganiaceae [4,5]


Morfologia:

Wysokość: .

Pokrój: niewielkie drzewo [1,2].

Kwiaty: białawe, silnie pachnące, zakwitające w kątach liści, zebrane w baldachowate wierzchotki [2,4].

Owoce: mała jagoda barwy pomarańczowej z prostopadle umieszczonymi nasionami (1-5 nasion) [1,2].

Łodyga / Pień: Pień powyginany. Kora białawoszara, widlasto rozgałęziona korona [4].

Liście: jajowate, błyszczące, naprzeciwległe [2,4].

Nasiona: mają kształt krążków lub guziczków o brzegu nieco zgrubiałym. Powierzchnia nasion jest barwy szarożółtej lub zielonkawej, pokryta gęsto połyskującymi włoskami. Nasiona są bardzo twarde [1].

Korzenie:


Anatomia:

Nasiona: łupina nasienna zrośnięta jest z bielmem. Skórka łupiny składa się z włosków, które u nasady są kolbowate, a ich trzon zbudowany jest z celulozy. Pod skórką jest miękisz zbity. Składowymi bielma są grubościenne komórki zbudowane z hemicelulozy i plazmodesmy. W komórkach bielma znajdują się alkaloidy, olej, białka aleuronowe, z globoidami. Bielmo nie zawiera skrobi [2].


Biologia:

Długość życia rośliny: roślina wieloletnia.

Typ rośliny: drzewo [1,2].

Kwitnienie:.

Rozmnażanie:.


Ekologia:

Pochodzenie:

Zasięg terytorialny: Indie, Półwysep Indochiński, Wietnam, Laos, , Malezja, Syjam, Cejlon, wyspy Archipelagu Malajskiego, Australia, Pakistan i Kamerun [1,2,4].

Siedliska: tropikalne lasy [4]

Uprawa: j.w. i w Afryce [2]


Zielarstwo

Zastosowanie:

Roślina lecznicza.

Surowiec zielarski:

Nasienie kulczyby - Semen Strychni, opisany w F.P. II, III i IV, synonim Wronie oko, Nux vomica [1,2].

Zbiór surowca zielarskiego:

Surowiec pochodzi wyłącznie z upraw [1]. Dojrzałe nasiona wydobywa się z owoców, obmywa i suszy na słońcu lub kładzie na rusztach [2].

Informacje dotyczące surowca zielarskiego:

Surowiec powinien zawierać co najmniej 1,2% alkaloidu (strychnina). Nasiona nie wykazują zapachu, smak ich jest wybitnie gorzki [1,2]. Surowiec bardzo łatwo można poznać po krążkowatym lub guzikowatym kształcie nasion. Suszone nasiona są twarde i mają szarozieloną barwę [2].

Surowiec należy do wykazu B (środki silnie działające) i był opisany w FP IV.

Surowiec w postaci proszku: posiada barwę szarożółtą, pod mikroskopem można dostrzec listwy pochodzące z włosków skórki, kawałki bielma. Czysty surowiec nie powinien zawierać skrobi i szczawianu wapnia. Proces sproszkowywania surowca polega na jego namoczeniu, rozgnieceniu, wysuszeniu i na końcu sproszkowaniu [2].

Skład chemiczny surowca zielarskiego:

Alkaloidy 1,5-5,3 % (pochodne indolu: strychnina 40-45% ogólnej ilości alkaloidów, brucyna 55-60% ogólnej ilości alkaloidów, związana z kwasem izogurowym, i inne alkaloidy: a-kolubryna i b-kolubryna, pseudostrychnina, womicyna), gorycz glikozydowa - loganina (tylko w owocni), kwas chlorogenowy, sterole (stygmasterol, cykloartenol), tłuszcz [1,2].

Zawartość popiołu w surowcu do 3%, wody do 12% [2].

Reakcje charakterystyczne:

1. Strychnina zawarta w surowcu reaguje z kwasem siarkowym i wanadynianem amonu, po odtłuszczeniu eterem, dając zabarwienie czerwonofioletowe [2].

2. Brucyna w obecności dymiącego kwasu azotowego daje zabarwienie pomarańczowoczerwone [2].

3. Loganina w surowcu, w obecności kwasu siarkowego, daje zabarwienie czerwonofioletowe [2].

Działanie surowca zielarskiego:

Wzmaga pobudliwość odruchową rdzenia kręgowego, tkanki mózgowej i wszystkich centralnych ośrodków, przy czym występuje pobudzenie oddechu i zwiększenie ciśnienia krwi. Wykazuje działanie podniecające i tonizujące.

Forma stosowania: nalewki - Tinctura Strychni, wyciągi - Extractum, wyizolowane alkaloidy np. Strychninum nitricum F.P.IV [1,2].

Strychnina zawarta w surowcu zielarskim odblokowuje synapsy komórek nerwowych, pomaga w przewodnictwie impulsów pomiędzy komórkami i wzmaga wrażliwość nerwów na impulsy, posiada pewien wpływ na autonomiczne włókna serca [2].

Strychnina także wpływa na ośrodki mózgu, rdzenia przedłużonego, reguluje pracę serca, korzystnie wpływa na krążenie i pracę układu pokarmowego (wzmaga perystaltykę i wydzielanie soku żołądkowego), zwiększa wrażliwość na bodźce. Alkaloid ten stosuje się przy zapściach, szokach, arytmii serca, zaparciach atonicznych, niedowidzeniu i niedosłyszeniu [2].

Alkaloid brucyna wykazuje słabsze działanie niż strychnina [2].

Zastosowanie farmakologiczne:

Strychnina stosowana jest w parezach i porażeniach nerwowych (choroba Heine Medina), zatruciach narkotykami (np. morfina), jadem wężów, jadem kiełbasianym, w stanach wyczerpania nerwowego [2].

Historia:

Lekarz i fizjolog francuski Francois Megandie w 1821 opisał w swoim podręczniku zastosowanie strychniny i brucyny, a także innych alkaloidów, w terapii [3].

Leki/Suplementy/Mieszanki:

Aptekarski pojemnik na Strychninum nitricum

Aptekarski pojemnik na Strychninum nitricum

Muzeum Farmacji UJ

Kraków

Zastrzeżenia:

Strychnina kumuluje się w organizmie, dlatego dawki powinny być ostrożnie kalkulowane i podawane pacjentom [2].

Surowiec

Największa jednorazowa dawka surowca wynosi 0,1 g, a dzienna 0,3 g [1,2].

Wyizolowany alkaloid strychnina

Strychnina jest bardzo silną trucizną.

Największa jednorazowa dawka czystej strychniny wynosi 0,005 g, a dzienna 0,01 g [2].

Jednorazowa dawka śmiertelna czystej strychniny wynosi 0,03 g [2].

Wyizolowany alkaloid brucyna

Jednorazowa dawka śmiertelna czystej brucyny wynosi 0,1 g, dzienna 0,2 g [2].


Ciekawostki:

Dawniej kulczyba wronie oko używana była do produkcji trutki na gryzonie.


Zdjęcia:

Kulczyba wronie oko Kulczyba wronie oko

Kulczyba wronie oko

Kulczyba wronie oko


Odmiany, gatunki pokrewne i rośliny podobne: [4]

Kulczyba św. Ignacego Ignatia amara L. - uprawiana w Chinach, zawiera alkaloidy Strychninę i brucynę, stosowana w homeopatii
Kulczyba ? Strychnos castelanei Wedd - używana przez Indian w dorzeczu Orinoko i Amazonki jako kurara do zatruwania strzał
Kulczyba ? Strychnos gubleri Planch. - używana przez Indian w dorzeczu Orinoko i Amazonki jako kurara do zatruwania strzał
Kulczyba ? Strychnos cogens Benth - używana przez Indian w dorzeczu Orinoko i Amazonki jako kurara do zatruwania strzał

Źródło:
  1. Walewski W. 1985. Towaroznawstwo zielarskie. PZWL, Warszawa.
  2. Poczwara M. 1978. Farmakognozja. Akademia Medyczna im. M. Kopernika, Kraków: 107, 108.
  3. Michalik M. (kier.) 1994. Kronika medycyny. Kronika, Warszawa.
  4. Lewkowicz-Mosiej T. 2003. Leksykon roślin leczniczych. Świat Książki, Warszawa: 140.
  5. Strychnos nux-vomica L. ITIS. Protokół dostępu: http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=505984(dostęp 25.3.2015)

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy