Nazwa gatunkowa: Gorczyca czarna - Sinapis nigra L.

Inne nazwy: Kapusta gorczyca [3], Kapusta czarna [4] Brassica nigra (L.) Koch [3,4]

Rodzina: Kapustowate - Brassicaceae[], dawniej Krzyżowe - Cruciferae [4]


Morfologia:

Wysokość: 30-80 cm [], 6-120 cm [4].

Kwiaty: czterokrotne, barwy żółtej [], równoczesne, samopylne oraz zapylane przez owady [4]. Pachną kumaryną [4].

Owoce: łuszczyna z 4-8 nasionami [], przylegają do łodygi [4].

Łodyga: wzniesiona, rozgałęziająca się [], od dołu owłosiona [4]

Liście: ogonkowe, lancetowate, całobrzegie, pierzastosieczne, wydłużone[], barwy żywo-zielonej [4].

Nasiona: kuliste, jasnożółte, matowe, średnicy 1-1,5 mm [], mniejsze od nasion rzepaku [3], o dołeczkowanej średnicy[]. Nasiona w wodzie powlekają się warstwą śluzu[]. Nasiona dojrzałe są barwy ciemno-brunatnej [3]

Korzenie: białe.


Biologia:

Długość życia rośliny: roślina jednoroczna [3,4].

Pokrój: wzniesiona roślina zielna.

Kwitnienie: czerwiec-lipiec (VI-VII) [4].

Rozmnażanie:.


Ekologia:

Pochodzenie: za ojczyznę gorczycy uznaje się Azję.

Zasięg terytorialny: Europa, Azja

Siedliska: w Polsce spotykana w rowach i zaroślach [4].

Roślina uprawiana w całej Europie.


Uprawa/Ochrona:

Stanowisko: słoneczne

Podłoże: próchniczne, z dużą zawartością próchnicy, toleruje wapń w podłożu.

Nawadnianie:

Nawożenie:


Zastosowanie:

Zielarstwo: roślina lecznicza. [4]

Zielarstwo: roślina przyprawowa. [2,4]

Roślina uprawiana na nasiona.


Zielarstwo:

Surowiec zielarski:

Nasienie gorczycy czarnej - Semen Sinapis nigrae [1,3].

Zbiór surowca zielarskiego:

Ścięte i wysuszone rośliny poddaje się młóceniu.

Informacje dotyczące surowca zielarskiego:

Surowiec powinien zawierać co najmniej 0,7% izosiarkocyjanianu allilu. Zapach ostry i charakterystyczny pojawia się przy rozcieraniu nasion z wodą.

Synigryna zawarta w surowcu rozkłada się na izosiarkocyjanian allilu pod wpływem enzymu w obecności wody [1]. W smaku nasiona gorczycy są ostre, palące [3]

Skład chemiczny surowca zielarskiego:

Glikozyd (synigryna), olejek eteryczny, substancje białkowe, tłuszcze (do 35%), sól potasowa kwasu myronowego [zbiorcze 1,3].

Działanie surowca zielarskiego:

Gorczyca rzadko stosowana jest w lecznictwie, zazwyczaj używana jest zewnętrznie w postaci okładów rumieniących skórę [3].

Okłady sporządza się z mąki gorczycowej wymieszanej z zimną wodą. Okłady z gorczycy wykorzystywane w celu podrażnienia skóry i jej przekrwienia. Drażniące okłady gorczycowe stosuje się także przy ostrych bólach żołądka, wątroby i kłuciu w płucach. Okłady z gorczycy kładzie się w wyznaczonym miejscu na ciele na 10-15 minut w celu wywołania przekrwienia. Dłuższe przetrzymywanie okładów może doprowadzić do powstania bolesnych pęcherzy na skórze [3].

Olejek eteryczny uzyskany z surowca działa silnie drażniąco na skórę. Wdychany olejek eteryczny powoduje podrażnienie dróg oddechowych. W małych ilościach poprawia wydzielanie soków trawiennych, w większych może uszkodzić nerki. Wywołuje silne przekrwienie macicy i może spowodować poronienie. Zatrucie przejawia się na początku silnym pobudzeniem, a następnie porażeniem ośrodkowego układu nerwowego.

Forma stosowania:

Miksturę gorczycową używa się do wcierań przy bólach stawów. Do sporządzenia mikstury używa się dwóch części spirytusu gorczycowego i nalewki z papryki (Tinctura Capsaici) [3].


Kulinaria:

Z nasion gorczycy zmielonych na mąkę, zarobionych z wodą, octem i przyprawami wyrabia się musztardę - wykwintny dodatek do potraw mięsnych i sosów [3].


Ciekawostki:

Gorczyca dotarła do nas z rejonów Morza Śródziemnego, gdzie w Grecji i Rzymie były od dawna uprawiane.

Młode ziele może być spożywane jako szpinak i w formie sałatek [4]


Odmiany i gatunki pokrewne:

Gorczyca biała - Sinapis alba L. - roślina o podobnym wyglądzie i zastosowaniu, nasiona są jasnożółte i musztardy z niej przyrządzone są łagodniejsze.
Chrzan pospolity - Armoracia rusticana B. Mey et Scherb. - roślina przyprawowa i lecznicza

Źródło:
  1. Walewski W. 1985. Towaroznawstwo zielarskie. PZWL, Warszawa.
  2. Sedo A. Krejca J. 1987. Rośliny źródłem przypraw. PWRiL, Warszawa.
  3. Muszyński J. 1956. Roślinne leki ludowe. Ludowa Spółdzielnia wydawnicza, Warszawa.
  4. Rostafiński J., Seidl O. 1962. Przewodnik do oznaczania roślin. PWRiL, Warszawa.

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy