Nazwa gatunkowa: Szałwia lekarska - Salvia officinalis L. [2]

Angielska nazwa: sage, garden sage [2]

Rodzina: Jasnotowate - Lamiaceae [2], dawniej Wargowe - Labiateae [1]


Szałwia lekarska Salvia officinalis

Szałwia lekarska

Morfologia:

Wysokość: 20-70 cm [4].

Kwiaty: zakwitają w szczytowych kłosach, zebrane w nibyokółki [2], wyrastają z w kątach liści [1]. Korona biaława lub fioletowoniebieska [1], dwuwargowa, górna warga hełmiasta, dolna warga trójklapowa [4]. Pręciki 2, jeden z pylników rozwinięty, drugi - odsunięty w dół i trzonkowaty [4]. Kielich dzwonkowaty z pięcioma ząbkami [4].

Owoce: rozłupnia, która rozpada się na rozłupki [2,4].

Łodyga: czterokanciasta, częściowo lub całkowicie zdrewniała, koloru szarozielonego [1], biało owłosiona [zb.1,4], wznosząca się [4], rozgałęziona [2] - pędy wyrastają z kątów liści [4].

Liście: ułożone naprzeciwlegle [4], długoogonkowe [2], kształtu podłużnie jajowatego lub lancetowatego [1,2], o nasadzie zaokrąglonej, sercowatej lub klinowato zwężonej. U nasady często jedno lub dwa uszka. Brzeg z lekka karbowany. Blaszka jest po obu stronach szarosrebrzystozielona, silnie owłosiona i charakterystycznie dołeczkowana (faktura lekko skórzasta, zamszowata). Zapach liścia jest silnie aromatyczny, swoisty, nieco kamforowy, smak nieco ściągający, gorzki [1].

Nasiona:

Korzenie: brunatne, zdrewniałe, miotlasty [4]


Biologia:

Długość życia rośliny: roślina wieloletnia.

Pokrój: półkrew [2,4] (krzewinka) [4].

Kwitnienie: maj-sierpień (V-VIII) [4].

Rozmnażanie:.

Odporność na mróz: mała, może przemarzać przy bezśnieżnej zimie, więc należy ją okrywać.


Ekologia:

Pochodzenie: rejony Morza Śródziemnego [1,2,4].

Zasięg terytorialny: cieplejsze kraje Europy.

Siedliska:

Roślina uprawiana w wielu krajach: Europie, Ameryce Północnej [2].


Uprawa/Ochrona:

Stanowisko: słoneczne, półcień

Choroby: Zgorzel siewek, Szara pleśń.

Szkodniki: Mszyca czyścicowa, Przędziorki, Skoczkowate. W przypadku wystąpienia przędziorków na szałwii stosujemy środek o nazwie Karate Zeon 050 CS. Mszyce i skoczkowate możemy zwalczać tymi samymi środkami ochrony roślin : Bulldock 025 EC, Cyperkill Super 25 EC, Fastac 100 EC, Karate Zeon 050 CS, Sherpa 100 EC, Sumi-Alpha 050 EC [].


Zastosowanie:

  1. Zielarstwo: roślina lecznicza [1]
  2. Zielarstwo: roślina przyprawowa [2,4].
  3. Zielarstwo: rośliny wytwarzające substancje bakteriobójcze [2]
  4. Roślina wykorzystywana w przemyśle perfumeryjnym.
  5. Roślina ozdobna z liści i pokroju. Nadaje się na obwódki.
  6. Przemyśle farmaceutyczny; np. do produkcji past do zębów [1]

Zielarstwo:

Surowiec zielarski:

Liść szałwii - Folium Salviae (FP IV) [1,2,4]. Olejek eteryczny stanowi osobny surowiec.

Zbiór surowca:

Liście oraz szczyty pędów powinny być zebrane przed kwitnieniem rośliny [1] - ścina się pędy na wysokości pierwszego rozgałęzienia. Zbioru dokonuje się kilka razy w roku z upraw. Suszenie przeprowadza się w temperaturze do 35°C zaraz po zbiorze [1]. Po wysuszeniu roślin należy oddzielić suche liście od łodyg (osmykiwanie). Część szczytowa pędu nie powinna mieć dłuższej łodygi niż 5 cm, a grubość nie powinna przekraczać 0,3 cm [1].

Przechowywanie surowca: w szczelnie zamkniętych naczyniach [1].

Informacje dotyczące surowca:

Surowiec powinien zawierać co najmniej 1% olejku eterycznego [1].

Zapach liści jest silnie aromatyczny, swoisty, nieco kamforowy, smak gorzkawy, nieco ściągający [1].

Surowiec opisany był w FP IV [1].

Skład chemiczny surowca: [zbiorcze 1,2,4]

  • olejek eteryczny do 2,5% (tujon 50%, cyneol 15%, kamfora, borneol, octan borneolu, pinen)
  • garbniki katechinowe
  • gorzki lakton (karnozol) oraz związki goryczowe (pikrosalwina)
  • saponiny (trójterpenowe: kwas ursolowy 2%, kwas oleanowy)
  • triterpeny (m.in. te które wchodzą w skład olejku)
  • germakranikol
  • flawonoidy (apigenina, luteolina)
  • sytestrol
  • witaminy (B1, C)
  • kwasy organiczne (fumarowy, nikotynowy)

Działanie surowca:

Odkażające [1], antyseptyczne [4], przeciwbakteryjne [2], przeciwzapalne [1,2,4], przeciwskurczowe [4], zmniejszające wydzielanie potu - napotne[2,4], ściągające [4], regulujące laktacje [2], pobudzające wydzielanie soków żołądkowych - poprawiający trawienie [1,4] . Preparaty z szałwii zmniejszają krwawienia z uszkodzonych lub źle funkcjonujących naczyń krwionośnych, również zwiększając przekrwienie błon śluzowych [2]. Wyciągi mają charakter estrogenny i mogą pobudzać skąpe miesiączkowanie [2].

Wewnętrznie: szałwia stosowana jest przy nadmiernej fermentacji jelitowej i biegunce (garbniki w odpowiedniej dawce posiadają właściwości przeciwbiegunkowe) [2].

Zewnętrznie: napary stosowane są do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych, gardła i dziąseł [zb.2,4], przy chorobach skórnych, do pielęgnacji włosów [4].

Leki/suplementy/mieszanki:

  • Astmosan - preparat [1].
  • Gastrogan - preparat [1].
  • Pectosan - Species pectorales - mieszanka ziołowa [1].
  • Septosan - Species desinficienttes - mieszanka ziołowa [1].
  • Tannosan - Species antidiarrhoicae - mieszanka ziołowa [1].

Przyprawa / Kulinaria:

Liści szałwii używa się do przyprawiania sosów, wędlin i mięsa [4]. Należy uważać z dodawaniem świeżych liści do potraw, ponieważ są bardzo aromatyczne [5].


Zdjęcia:

Szałwia lekarska Salvia officinalis Szałwia lekarska Salvia officinalis

Szałwia lekarska

Szałwia lekarska

Szałwia lekarska Salvia officinalis Szałwia lekarska podczas kwitnienia Salvia officinalis blooming

Szałwia lekarska

Szałwia lekarska

Szałwia lekarska Salvia officinalis Szałwia lekarska Salvia officinalis

Szałwia lekarska

Szałwia lekarska - nierozwinięty kwiatostan

Suszenie szałwii lekarskiej Salvia officinalis drying Suszone liście szałwii lekarskiej Folia Salviae dry

Suszenie szałwii lekarskiej

Suszone liście szałwii lekarskiej Folia Salviae

szałwia lekarska nasiona salvia offcinalis seeds

Nasiona szałwii lekarskiej


Odmiany i gatunki pokrewne:

Szałwia lekarska 'Alba' - Salvia officinalis 'Alba' [6]
Szałwia lekarska 'Albiflora' - Salvia officinalis 'Albiflora' [6]
Szałwia lekarska 'All Gold' - Salvia officinalis 'All Gold' [6]
Szałwia lekarska 'Aurea' - Salvia officinalis 'Aurea' [6]
Szałwia lekarska 'Albiflora Nana' - Salvia officinalis 'Albiflora Nana' [6]
Szałwia lekarska 'Banba' - Salvia officinalis 'Banba' [6]
Szałwia lekarska 'Berggbright' - Salvia officinalis 'Berggbright' [6]
Szałwia lekarska 'Berggarten' - Salvia officinalis 'Berggarten' [6]
Szałwia lekarska 'Bicolor' - Salvia officinalis 'Bicolor' [6]
Szałwia lekarska 'Blackcurrant' - Salvia officinalis 'Blackcurrant' [6]
Szałwia lekarska 'Cedric' - Salvia officinalis 'Cedric' [6]
Szałwia lekarska 'Crispa' - Salvia officinalis 'Crispa' [6]
Szałwia lekarska 'Extrakta' - Salvia officinalis 'Extrakta' [6]
Szałwia lekarska 'Giant' - Salvia officinalis 'Giant' [6]
Szałwia lekarska 'Ginger' - Salvia officinalis 'Ginger' [6]
Szałwia lekarska 'Grandiflora' - Salvia officinalis 'Grandiflora' [6]
Szałwia lekarska 'Grete Stolze' - Salvia officinalis 'Grete Stolze' [6]
Szałwia lekarska 'Grower's Friend' - Salvia officinalis 'Grower's Friend' [6]
Szałwia lekarska 'Icterina' - Salvia officinalis 'Icterina' - Szałwia o zielonożółtych, pstrych liściach
Szałwia lekarska 'Kew Gold' - Salvia officinalis 'Kew Gold' [6]
Szałwia lekarska 'La Crema' - Salvia officinalis 'La Crema' [6]
Szałwia lekarska 'Latifolia' - Salvia officinalis 'Latifolia' [6]
Szałwia lekarska 'Minor' - Salvia officinalis 'Minor' [6]
Szałwia lekarska 'Nana' - Salvia officinalis 'Nana' [6]
Szałwia lekarska 'Nazareth' - Salvia officinalis 'Nazareth' [6]
Szałwia lekarska 'Pink Splash' - Salvia officinalis 'Pink Splash' [6]
Szałwia lekarska 'Purpurascens' - Salvia officinalis 'Purpurascens' - Szałwia o dwukolorowych liściach: zielonych i fioletowych. [6]
Szałwia lekarska 'Purpurascens Variegata' - Salvia officinalis 'Purpurascens Variegata' [6]
Szałwia lekarska 'Robin Hill' - Salvia officinalis 'Robin Hill' [6]
Szałwia lekarska 'Rosea' - Salvia officinalis 'Rosea' [6]
Szałwia lekarska 'Selsley Splash' - Salvia officinalis 'Selsley Splash' [6]
Szałwia lekarska 'Tricolor' - Salvia officinalis 'Tricolor' [6]
Szałwia lekarska 'Variegata' - Salvia officinalis 'Variegata' [6]
Szałwia lekarska 'Würzburg' - Salvia officinalis 'Würzburg' [6]
Szałwia czerwonokorzeniowa Salvia miltiorrhizae Bungle - roślina lecznicza [2]
Szałwia łąkowa Salvia pratensis L. [3]
Szałwia muszkatołowa Salvia sclarea L. - roślina lecznicza [2]
Czyściec wełnisty Stachys byzantina K. Koch

Źródło:
  1. Walewski W. 1985. Towaroznawstwo zielarskie. PZWL, Warszawa.
  2. Lewkowicz-Mosiej T. 2003. Leksykon roślin leczniczych. Świat Książki, Warszawa.
  3. Cincura F. Ferakova V. i in. 1990. Pospolite rośliny środkowej Europy. PZWL, Warszawa.
  4. Mowszowicz J. 1985. Przewodnik do oznaczania krajowych roślin zielarskich. PWRiL, Warszawa: 367.
  5. Doświadczenia i obserwacje własne: Aleksander Skrzyński.
  6. Searching results for Salvia officinalis. RHS Online - Plant Finder. Protokół dostępu: (dostęp )

Logo internetowy ogród

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy