Nazwa gatunkowa: Pierwiosnek wyniosły - Primula eliator (L.) Hill [1]

Inna nazwa: Pierwiosnka [1], Pierwiosnek wysmukły

Rodzina: Pierwiosnkowate - Primulaceae [1]


Pierwiosnek wyniosły Primula eliator

Pierwiosnek wyniosły

7.V.2016

Morfologia:

Wysokość: niska, od 5 cm do 30 cm [1]

Kwiaty: średnicy 15-25 mm, na długich szypułkach, rurkowate, żółte z pomarańczowym pierścieniem, czerwone, białe, wyrastają na szczycie łodyg w baldachach. Kielich kwiatowy trwały, rurkowaty, wąski, przylegający do rurki korony, żółtozielonkawy, z ostro zakończonymi zielonymi szczytami [1]. Korona dzwonkowata, o łatkach odwrotnie jajowatych, cytrynowożółta, z pomarańczowym pierścieniem w gardzieli rurki.

Owoce: walcowa torebka o długości około 15 mm [1].

Łodyga: okrągła, na końcu znajduje się kwiatostan.

Liście: zielone a pod spodem szarozielone, pojedyncze, jajowate, krótko owłosione, pomarszczone, posiadają zwinięte brzegi, tworzą rozetę liściową. Brzeg blaszki jest nieregularnie karbowany [1]

Nasiona: liczne, płaskie [1].

Korzenie: krótkie kłącze, z którego wyrasta duża liczba korzeni [1]. Kłącze jest wielogłowe, często powyginane, szarobrunatne lub czerwonobrunatne. Korzenie są walcowate, podłużnie bruzdowane, szarożółte, lub szarobrunatne.


Biologia:

Długość życia rośliny: roślina wieloletnia

Pokrój: bylina tworząca przyziemne rozety liściowe.

Kwitnienie: marzec-maj (III-V) [1], Kwiecień - Maj

Rozmnażanie: Siew nasion XII-III do inspektu, podział roślin.


Ekologia:

Zasięg terytorialny: Polska - gatunek rodzimy , Europa, Azja, Zachodnia Syberia. Pierwiosnek wyniosły wyrasta na terenach o klimacie suboceanicznym. Pierwiosnka można znaleźć od wyżyn aż po tereny górskie [1].

W Polsce w stanie naturalnym pierwiosnek jest pod częściową ochroną [1].


Uprawa/Ochrona:

Stanowisko: półcieniste i wilgotne

Podłoże: żyzne, próchniczne, zasobne w wapń [1], glina:torf w stosunku 2:1, PH podłoża: obojętne - 6,5 - 7

Nawadnianie: średnie, umiarkowane tak aby gleba była stale wilgotna

Nawożenie:

Wymaga stanowiska półcienistego np. pod drzewami, gleba powinna być żyzna i umiarkowanie wilgotna. Najładniej i najdłużej kwitnie w temperaturze 8-12°C lub nieco wyższej i wymagają wtedy umiarkowanego podlewania(2-3/tydzień). Nie lubią przesadzania. Jest rośliną wapniolubną.


Zastosowanie:

Roślina ozdobna [1]: Wczesnowiosenna roślina. Pierwiosnkę wyniosłą stosuje się głównie do obsadzania rabat, ogrodów skalnych, grupami wśród drzew. Niektóre gatunki można uprawiać w doniczkach w mieszkaniu, chociaż gatunki P. vulgaris coraz częściej uprawiane są w doniczkach.

Zielarstwo: roślina lecznicza, ale wykorzystywana rzadziej niż Pierwiosnek lekarski.

Surowiec zielarski:

Korzeń pierwiosnka - Radix Primulae oraz kwiat - Flos Primulae.

Zbiór surowca:

Surowiec zazwyczaj pochodzi z upraw, ponieważ w stanie naturalnym roślina jest pod ochroną prawną. Zbiór korzeni należy przeprowadzić na jesień. Surowiec należy suszyć w temperaturze 40-50°C.

Informacje na temat surowca:

Korzeń ma zapach swoisty, słaby, a smak gorzkawy, drapiący.

Surowiec zawiera:

Kwiaty: Glikozydy (primulaweryna, prymweryna), saponiny (primulina), olejek eteryczny, garbniki i inne subst [1].

Działanie:

Odwar z kłącza i korzeni lub kwiatów stosuje się przy stanach zapalnych dróg oddechowych [1].


Zdjęcia:

Pierwiosnek wyniosły Primula eliator Pierwiosnek wyniosły  Primula eliator

Pierwiosnek wyniosły

9.10.2012

Pierwiosnek wyniosły

kilka odmian

Pierwiosnek wyniosły Primula eliator Pierwiosnek wyniosły  Primula eliator

Pierwiosnek wyniosły

9.10.2012

Pierwiosnek wyniosły

7.5.2016


Odmiany i gatunki pokrewne:

Pierwiosnek bezłodygowy - Primula vulgaris
Pierwiosnek kubkowaty/Prymula - Primula obconica - szerokojajowate, owłosione liście
Pierwiosnek lekarski - Primula veris L.
Pierwiosnek ślimakowaty - Primula malacoides - wielopiętrowe okółki kwiatowe i różowych kwiatach
Pierwiosnek ząbkowany - Primula denticulata

Źródło:
  1. 1990. Pospolite rośliny środkowej Europy. PWRiL, Warszawa.
  2. 1971. Kwiaciarstwo. PWRiL, Warszawa.
  3. 1990. Rośliny doniczkowe w mieszkaniu. Chemil, Warszawa.
  4. 1985. Towaroznawstwo zielarskie. PZWL, Warszawa.

Logo internetowy ogród

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy