Nazwa gatunkowa: Winobluszcz pięciolistny - Parthenocissus quinquefolia (L.) Planch. [1,3,7]

Inne nazwy:

Rodzina: Winoroślowate - Vitaceae [1,3,4]


partenocissus quinquefolia winobluszcz pięciopalczasty

Winobluszcz pięciopalczasty

Morfologia

Wysokość: ponad 12 metrów [4], do 25 m [7] .

Pokrój: pnącze [1,4].

Kwiaty: niepozorne, zazielenione [4], zebrane w baldachogronach, naprzeciwko liści. Płatków 5, wolne, odpają po przekwitnieniu w różnej kolejności. Kielich jest zredukowany [7] .

Owoce: ciemnoniebieskie [4], zaokrąglone, z woskowym nalotem. W wowach znajduje się po 1-4 nasion [7]. Owoce winobluszczu są jadalne, jednak nie są smaczne [2]. Owoce winobluszczu są pożywieniem dla ptaków [7]

Łodyga: Pędy cienkie i długie. Młode pędy zaczerwienione, okrągłe, z 5-8 ramiennymi wąsami z przylgami. Wewnątrz pędów znajduje się biały rdzeń, który występuje nieprzerwanie na całej długości pędów (nawet w węzłach). Kora jest gładka, bez pęknięć i łuszczących płatów. Na starszych pędach moga pojawić się korzenie przybyszowe [7]. Indianie (Czipewejowie gotowali pędy winobluszczu, z których później wydobywali i jedli tkankę pomiędzy korą a drewnem [2]. Wiosenny sok wydobywający się z uciętych łodyg sok służył w Japonii jako słodzik [2].

Liście: zazwyczaj opadają na zimę, osadzone na długich szypułkach [7], zielone, złożone z pięciu listków, jesienią przebarwiają się na kolor czerwony. Winobluszcz posiada wąsy czepne, dzięki którym wspina się po podporach np. siatce ogrodzeniowej, murach[1,4]. Listki są kształtu eliptycznego lub jajowatego, długości do 10 cm, bez ogonka lub z niewielkim ogonkiem, o podstawie klinowatej i spiczastym wierzchołku. Brzeg listków jest grubo karbowano-piłkowany. Listki od spodu są jasniejsze. Wąsy czepne zaopatrzone są w przylgi [7]

Nasiona:

Kłącze:

Korzenie: Indianie (Odżibwejowie) gotowali i jedli korzenie winobluszczu[2].

Inne cechy: Winobluszcz pięciopalczasty bardzo często jest mylony (nawet przez szkółkarzy) z winobluszczem zaroślowym, który nie posiada przylg na wąsach. Winobluszcz zaroślowy jest bardzo podobny do w. pięcolistkowego [7].


Biologia

Długość życia rośliny: roślina wieloletnia, zimująca w polskich warunkach .

Typ rośliny: pnącze [7]

Kwitnienie: lipiec [7].

Owocowanie: wrzesień-październik (IX-X) [7].

Rozmnażanie: generatywnie poprzez nasiona [7] wegetatywne poprzez sadzonki i odkłady [zb. 4,7].


Ekologia

Pochodzenie: Ameryka Północna ?[2,3]

Zasięg terytorialny: wschodnie rejony Ameryki Północnej [7]

Siedliska:


Uprawa

Stanowisko: słoneczne, półcieniste [1,4], a nawet cieniste [4,7]

Podłoże: dowolne [1,4,7], wilgotne ale dobrze zdrenowane i przepuszczalne [4]

Nawadnianie: umiarkowane [1], winobluszcze są bardzo odporne na suszę [7]

Nawożenie: sporadyczne [1]

Wytrzymałość na mróz: duża [1,4]. Winobluszcz jest w stanie wytrzymać silne mrozy, strefa H7 (temp. poniżej -20 °C) [4]

Rozmnażanie: poprzez sadzonki zdrewniałe lub odkłady poziome, a także nasiona [zb.4,7]

Szkodniki: winobluszcz może być atakowany przez opuchlaki (Otiorhynchus sulcatus F.) oraz przędziorka chmielowca (Tetranychus urticae)[4]

Winobluszcz jest bardzo żywotnym pnączem i wykazuje bardzo silny wzrost. Co jakiś czas należy winobluszcz przyciąć i uregulować jego pokrój [1,4]. Przycinanie należy przeprowadzić wczesną zimą, kiedy widoczne są pędy, lub w lecie [4]

Winobluszcz znosi zanieczyszczone powietrze i środowisko, które może występować w miastach [7]


Zastosowanie

  1. Dendrologia - tereny zieleni; ozdobne pnącze, sadzona przy ogrodzeniach, pergolach, trejażach, stodołach, szopach, ekranach akustycznych przy drogach, murach, wysokich ścianach, miejscach, które chcemy ukryć [zb. 1,7]
  2. Szkółkarstwo roślin ozdobnych
  3. Pszelarstwo: roślina miododajna [7]

Ciekawostki

Winobluszcz pięciolistny jest główną atrakcją i elementem dekoracyjnym restauracji/klubu Opium w Krakowie, w dzielnicy Kazimierz (ul. Jakuba). Winobluszcz 'oblewa' całą restaurację i nadaje jej niecodziennego uroku [6].


Zdjęcia:

winobluszcz pięciopalczasty kwiat winobluszcz pięciopalczasty kwiat

winobluszcz pięciopalczasty

kwiat

winobluszcz pięciopalczasty

kwiat

winobluszcz pięciopalczasty wąsy winobluszcz pięciopalczasty liście

winobluszcz pięciopalczasty

wąsy czepne

winobluszcz pięciopalczasty

liść złożony z pięciu listków

winobluszcz pięciopalczasty wąsy winobluszcz na murze

Winobluszcz na murach i balkonach

Kalwaria Zebrzydowska

4.6.2016

Winobluszcz na murze budynku

29.7.2016, okolice Starego Rynku, Poznań

Winobluszcz na murze budynku Parthenocissus on house

Winobluszcz na murze budynku

Kraków, Park szpitala im. J. Babińskiego

27.8.2016


Odmiany, gatunki pokrewne i rośliny podobne:

Miniaturka Nazwa rośliny
Winobluszcz pięciolistkowy Parthenocissus quinquefolia var. engelmannii Rehd. [5,7] - odmiana Engelmanna, l. mniejsze z węższymi listkach dł. do 12 cm i szer. do 3 cm, l. jesienią przebarwiają się na kolor brązowo-czerwony, wąsy 4-6 ramienne z mocnymi przylgami [7]
Winobluszcz pięciolistkowy 'Dark Green Ice' Parthenocissus quinquefolia 'Dark Green Ice'[5]
Winobluszcz pięciolistkowy Parthenocissus quinquefolia var. hirsuta [5]
Winobluszcz pięciolistkowy odm. murowa Parthenocissus quinquefolia var. murorum (Focke) Rehd. [1,5] - odmiana murowa, l. grubsze, krótsze i szersze niż u gatunku, przebarwiają się jesienią na kolor czerwony. Wąsy 6-12 ramienne, z wydłużonymi przylgami, wąsy rozgałęziają się wyraźnie na 2 szeregi. Odmiana ta wydaje się być wrażliwa na mrozy [7].
Winobluszcz pięciolistkowy Parthenocissus quinquefolia var. saint-pauli (Koehne et Graebn.) Rehd. = saintpauli[5,7] - odmiana korzeniowa, młode pędy, ogonki liściowe i dolna strona liści owłosiona, obok wąsów (8-12 ramienne) moga pojawić się korzenie przybyszowe, liście przebarwiają się jesienią na kolor czerwony. Odmiana ta wydaje się być wrażliwa na mrozy [7]
Winobluszcz pięciolistkowy 'Guy's Garnet' Parthenocissus quinquefolia 'Guy's Garnet'[5]
Winobluszcz pięciolistkowy 'Monham' Parthenocissus quinquefolia 'Monham'[5]
Winobluszcz pięciolistkowy 'Red Wall' Parthenocissus quinquefolia 'Red Wall' = 'Troki'[5]
Winobluszcz pięciolistkowy 'Star Showers' Parthenocissus quinquefolia 'Star Showers' = 'Monham'[5]
Winobluszcz pięciolistkowy 'Troki' Parthenocissus quinquefolia 'Troki' [5]
Winobluszcz pięciolistkowy 'Yellow Wall' Parthenocissus quinquefolia 'Yellow Wall' [5]
winobluszcz trójklapowy Winobluszcz trójklapowy (japoński Veitcha ) Parthenocissus tricuspidata - samoczepne pnącze, przebarwia się jesienią na czerwono, podobne wymagania co P. quinqefolia jednak jest nieco mniej mrozoodporny [1]
Winorośl pachnąca Vitis odoratissima [1]
Winorośl japońska Vitis kaempferi [1]
winorośl właściwa Winorośl właściwa Vitis vinifera L. - roślina uprawiana, jadalna [2]
Winobluszcz zaroślowy Parthenocissus inserta (Kern.) Fritsch. - Winobluszcz bardzo podobny do W. pięcilitskowe, jednak nie posiadający przylg na wąsach [7]. Niektóre części tego winobluszczu są jadalne [2]
bluszcz pospolity na pniuBluszcz pospolity - Hedera helix L. - zimozielone płożące się pnącze, posiada charakterystyczne 3-5 klapowe, skórzaste liście z wyraźnym unerwieniem

Źródło:
  1. Grzegory J. 1966. Ogród przy domu. PWRiL. Warszawa.
  2. Luczaj Ł. 2002. Dzikie rośliny jadalne Polski. Chemigrafia, Krosno.
  3. Parthenocissus quinquefolia. ITIS. Protokół dostępu: (dostęp )
  4. Parthenocissus quinquefolia. RHS Online. Protokół dostępu: (dostęp )
  5. Searching results for: Parthenocissus quinquefolia. RHS Online - Plant Finder. Protokół dostępu: (dostęp )
  6. Obserwacje i doświadczenia własne: Aleksander Skrzyński.
  7. 1991. Drzewa i krzewy dla terenów zieleni. PWRiL, Warszawa: 482.

Logo internetowy ogród

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy