Nazwa gatunkowa: Jasnota biała - Lamium album L.

Inne nazwy: pokrzywka nieparząca [1], biała pokrzywa [3], pokrzywa głucha [2,3]

Rodzina: Jasnotowate - Lamiaceae, dawniej Wargowe - Labiateae


Jasnota biała Lamium album

Jasnota biała

Morfologia:

Wysokość: 10-40 cm [1], 50-60 cm [3].

Kwiaty: nibyokółki z kwiatami znajdują się w kątach liści. Kwiaty siedzące, długości 2-2,5 cm. Korona barwy białej lub żółtawej, dwuwargowa. Pręciki 4, dwusilne, z brunatnymi, owłosionymi, pylnikami. Kielich 5-cio ząbkowy, dzwonkowaty z ostrymi ząbkami, jeden ząbek może być dłuższy od pozostałych [1,3].

Owoce: rozłupnia rozpadająca się na cztery rozłupki [2,3].

Łodyga: czworokątna, owłosiona [2], najczęściej pojedyncza, wzniesiona, od dołu fioletowo nabiegła (kolor) [1].

Liście: nakrzyżległe, dolne liście posiadają dłuższy ogonek [1]. Blaszka liściowa kształtu jajowatego, u nasady sercowata, zaostrzona na szczycie, długości 4-7 cm [1,2]. Brzeg blaszki liściowej jest piłkowany [1].

Nasiona: jajowate rozłupki [1].

Korzenie: kłącza pełzające z długimi podziemnymi rozłogami, ukorzeniające się, ulistnione [1,2].


Biologia:

Długość życia rośliny: roślina wieloletnia, zimująca na zewnątrz pomieszczeń w polskich warunkach klimatycznych.

Pokrój: średniej wysokości bylina rosnąca w grupach [1].

Kwitnienie: kwiecień-listopad (IV-XI) [1,3].

Rozmnażanie: wegetatywnie poprzez kłącza [1].


Ekologia:

Pochodzenie:

Zasięg terytorialny: Europa, Azja [1], klimat umiarkowany półkuli północnej [2]. W Polsce występuje w całym kraju, szczególnie w cieplejszych rejonach niżu i wyżu, rzadko występuje na pogórzu [1,3].

Siedliska: zasobne w azot wysypiska śmieci, rowy, przydroża, zarośla, przychacia, zaniedbane trawniki [1-3].

Roślina wskaźnikowa (netrofit) dla gleb zasobnych w azot (N) [1].

Gatunek pospolity, ruderalny [1,3]


Uprawa:

Stanowisko: słoneczne [1]

Podłoże: zasobne, świeże, ze zmineralizowaną próchnicą, zasobne w azot [1,3].

Nawadnianie: dostateczne

Nawożenie:


Zastosowanie:

Zielarstwo: roślina lecznicza [1,2]

Zielarstwo: lecznictwo ludowe [1,2]


Surowiec zielarski:

Kwiaty i ziele jasnoty Flos et Herba Lamii albi [2]

Zbiór surowca zielarskiego:

W czasie kwitnienia.

Informacje dotyczące surowca zielarskiego:

Kwiaty posiadają miodowy zapach.

Skład chemiczny surowca zielarskiego:

Garbniki (10%), śluzy, saponiny trójterpenowe, cukry, flawonoidy (rutyna, kwercetyna, tiliorozyd, kwercytryna), irydoidy (lamiolid), alkaloid indolowy stachydryna, aminy biogenne (tyramina, cholina), kwasy fenolowe, cukry, olejek eteryczny 0,05% [1-3].

Działanie surowca zielarskiego:

Powlekająco, przeciwkrwotoczne, przeciwzapalnie, regenerująco, uszczelniająco na ściany naczyń włosowatych. Wyciągi używane są w nieżytach oskrzeli i przewodu pokarmowego, przy krwawieniach i ropniakach, nieregularnym miesiączkowaniu, upławach. Zewnętrznie okłady z kwiatów i ziela stosuje się przy ranach i uszkodzeniach skóry [2,3].

W lecznictwie ludowym odwar z kwiatów stosowano przy bólach gardła i żołądka, nieżytowi oskrzeli, kolce, krwawieniom, schorzeniom prostaty [1].


Odmiany i gatunki pokrewne:

Bluszczyk kurdybanek - Glechoma hederacea [1]
Gajowiec żółty - Galeobdolon luteum
Jasnota purpurowa - Lamium purpureum L.
Pokrzywa zwyczajna - Urtica dioica L. - Roślina lecznicza, chwast, roślina barwierska, roślina wykorzystywana na włókno.
Poziewnik pstry - Galeopsis speciosa Mill. [3]
Poziewnik szorstki - Galeopsis tetrahit L. [1]
Poziewnik wąskolistny - Galeopsis angustifolia Ehrh. [3]

Źródło:
  1. Cincura F., Ferakova V., i inni. 1990. Pospolite rośliny środkowej Europy. PZWL, Warszawa.
  2. Lewkowicz-Mosiej T. 2003. Leksykon roślin leczniczych. Świat Książki, Warszawa.
  3. Mowszowicz J. 1985. Przewodnik do oznaczania krajowych roślin zielarskich. PWRiL, Warszawa.

Logo internetowy ogród
Data publikacji: 25.3.2017
Data modyfikacji: 25.3.2017
Status: Artykuł otwarty - treść może ulec zmianie w każdej chwili

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy