Hyzop lekarski Hyssopus officinalis

Nazwa: Hyzop lekarski - Hyssopus officinalis L. [1,2,3]

Rodzina: Jasnotowate - Lamiaceae [2,3]


Hyzop lekarski Hyssopus officinalis

Hyzop lekarski Hyssopus officinalis

Morfologia:

Wysokość: 50-60 cm [1,2]

Kwiaty: zebrane w pozorne okółki, rozmieszczone są w kątach liści [1]. Kwiaty pięciokrotne [2]. Płatki korony w kolorze lila, białym lub różowofioletowym [1], zrosłopłatkowe [2]. Kwiaty wydzielają ostrą korzenną woń [4].

Owoce: rozłupnia, złożona z czterech trójgraniastych rozłupek [2].

Łodyga: rozgałęziająca się [1,2], czterokonaciasta, u dołu zdrewniała [2].

Liście: zimozielone podczas łagodnych zim [4], drobne, siedzące, ciemnozielone [2], równowąsko-lancetowate, połyskujące, brzegi liści są lekko podgięte [1]

Nasiona:

Korzenie:

Cała roślina posiada intensywny zapach [3].


Biologia:

Długość życia rośliny: roślina wieloletnia.

Pokrój: półkrzew [1,2,3].

Kwitnienie: sierpień-wrzesień (VIII-IX) [1], lipiec-wrzesień (VII-IX) [2].

Rozmnażanie: z siewu do gruntu lub z rozsady [1].


Ekologia:

Pochodzenie: rejon Śródziemnomorski, Azja Południowo-Zachodnia i Środkowa [2]

Zasięg terytorialny: południowa i środkowa Europa, Kaukaz, Syberia, Iran [3]

Siedliska:

Roślina uprawiana [3].


Uprawa:

Stanowisko: słoneczne [1], osłonięte od wiatrów z wystawą południową [2]

Podłoże: przepuszczalne, lekkie, wapienne [1,2]. Nie należy uprawiać hyzopu na glebach kwaśnych i zimnych [2]

Nawadnianie:

Nawożenie: (kg/ha): N 50-60, P2O5 40-50, K 80-100 [2]

Fosfor i potas rozsiewamy przed założeniem plantacji, azot dzielimy na dwie dawki. Połowę dawki azotu azotu stosujemy przed sadzeniem lub siewem, następną po każdym zbiorze ziela. W kolejnych latach uprawy nawozy wysiewamy wiosną i po zbiorze ziela. Warto przed założeniem uprawy zastosować zabieg wapnowania, który ma za zadanie zmniejszyć kwasowość gleby. Wapnowanie wykonuje się pod przedplon w ilości 1-3 t/ha [2].

Rozmnażanie: siew do gruntu lub z rozsady [1,2]. Na obsianie 1 hektara potrzeba 5 kg nasion [2].

Rozstawa i głębokość siewu: w rzędy co 40 cm na głębokość 0,5 cm [2].

Rozstawa i głębokość sadzenia rozsady: 40 x 30 cm na głębokość 8-10 cm [2].

Przedplon: rośliny okopowe, motylkowe, rzepak i warzywa [2].

Plon ziela: w pierwszym roku 1 t/ha, w kolejnych latach 3 t/ha [2].

Hyzop jest gatunkiem dość wymagającym odnośnie warunków uprawy. Na stanowisku należy przeprowadzić szereg uprawek, takich jak głęboka orka z pogłębiaczem, ponieważ hyzop uprawia się zwykle 3-5 lat. Od wiosny uprawę należy odchwaszczać i spulchniać. Jesienią warto obredlić rośliny, aby nie wymarzły podczas zimowych mrozów [2].

Zbiór ziela: zaleca się dokonania zbioru na początku kwitnienia roślin. Można dokonać dwóch zbiorów, jednak ostatni zbiór nie powinien być wykonany zbyt późno [2].

Szkodniki: ozdobnik lucernowiec, zwójka poziomeczka, gąsienice piętnówek, rolnice, błyszczka jarzynówka, skoczki [2].

Zalecane środki ochrony roślin*: Ambusz 25 EC, Cymbosz 10 EC, Ripcord 10 EC, stosować karencję (środki mogą być nieaktualne lub wycofane przyp. a.). Przed wysianiem można zastosować zaprawę nasienną [2].

Uprawa amatorska: W uprawie amatorskiej hyzop można na okres zimy przenieść do słonecznych pomieszczeń. Po wiosennym przycięciu rośliny szybko odrastają i pięknie się zagęszczają. Należy jednak uważać, aby nie przyciąć rośliny zbyt nisko [4].


Zastosowanie:

Roślina ozdobna [1]: ozdobne ogródki ziołowe, suche bukiety [4]

Zielarstwo roślina lecznicza, roślina przyprawowa, herbatki ziołowe [1,2]

Przemysł farmaceutyczny [1]

Przemysł alkoholowy: produkcja win, wermutów, gorzkich likierów [2]


Zielarstwo:

Surowiec zielarski:

Ziele hyzopu - Herba Hyssopi [1,3]

Zbiór surowca zielarskiego:

Ziele można zbierać podczas kwitnienia. Zbioru dokonuje się dwukrotnie podczas wegetacji rośliny [1,2].

Ziele należy suszyć na suszarniach, w temperaturze nie przekraczającej 40°C.

Informacje dotyczące surowca zielarskiego:

Surowiec bardzo szybko traci aromat. Zaleca się aby surowiec był jak najbardziej świeży [1].

Surowiec posiada cierpki, korzenny smak i aromatyczny zapach [1].

Skład chemiczny surowca zielarskiego:

Olejek eteryczny (0,15-0,3% ze świeżego ziela, z suchego 0,3-0,8%, kwiatostany 0,9-2%, liście 0,6-1,5% [2]), garbniki (8%), glikozyd (hesperydyna), flawonoidy (diosmina), kwasy triterpenowe (oleanowy, ursolowy), żywica, śluz, gorycz (marubiina) [zbiorcze 1,2,3].

Świeże liście zawierają dużo witaminy C 170 mg oraz substancje bakteriobójcze (o.e.) [1]

Skład olejku eterycznego: pinokamfon (44,7%), izopinokamfon (32%), b-pinen (22%), a-terpinen (9,4%), a-pinen (7,3%), limonen, myrcen, kadinen, cis-b-ocymen, a-3-karen, germakren, bicyklogermakren, linalol, metylomirtenol [2].

Działanie surowca zielarskiego:

Przeciwdziała nadmiernemu poceniu się, działa wzmacniająco na układ odpornościowy organizmu, przyspiesza i poprawia trawienie (gorycze). Hyzop posiada także działanie wykrztuśne (olejki eteryczne), przeciwkaszlowe, odkażające (garbniki, olejki et.), wiatropędne, lekko ściągające (garbniki), pobudzające wydzielanie soków żołądkowych i zapobiegające chrypce [zbiorcze 1,2,3].

Przyprawa:

Przyprawę stanowi ziele hyzopu: szczyty pędów z liśćmi i kwiatostanami [2]. Hyzop stosowany do pieczeni cielęcej, zrazów wołowych, pieczeni wieprzowych, potraw z ziemniakami, faszerowanych jaj, kiełbas, pieczeni wieprzowych, ragout, sałatek, twarogu, zup ziemniaczanych i fasolowych, serów, jajecznic i sosów [zb. 1,2]. Hyzop wchodzi w skład wielu mieszanek przyprawowych [2].


Ciekawostki:

Hyzop zdobył popularność w średniowiecznej Europie dzięki Benedyktynom [1,2]. Na początku uprawiano hyzop w klasztornych ogrodach [2].

Dawniej w Polsce hyzop nazywano izop, józefek, józefka [2].


Zdjęcia:

Hyzop lekarski Hyssopus officinalis Hyzop lekarski Hyssopus officinalis

Hyzop lekarski Hyssopus officinalis

Hyzop lekarski Hyssopus officinalis


Odmiany i gatunki pokrewne:


Źródło:
  1. Sedo A. Krejca J. 1987. Rośliny źródłem przypraw. PWRiL, Warszawa.
  2. Pisulewska E., Janeczko Z. 2008. Krajowe rośliny olejkowe. Know-How, Kraków.
  3. Lewkowicz-Mosiej T. 2003. Leksykon roślin leczniczych. Świat Książki, Warszawa.
  4. Hans-Werner B., Przekład: Tarnas B. 2009. Ogród ziołowy. Olesiejuk, Ożarów Mazowiecki.

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy