Nazwa gatunkowa: Bluszczyk kurdybanek - Glechoma hederacea L. [1,4,6,7]

Nazwa angielska: Ground ivy [1,7]

Nazwa francuska: Lierre terrestre [1,7]

Nazwa niemiecka: Gundelrebe [1,7]

Inne nazwy: Bluszczyk pospolity, Bluszczyk ziemny, Kurdybanek, Obłożnik, Nepeta glechoma Benth., Calamintha hederacea Scop.

Rodzina: Jasnotowate - Lamiaceae, dawniej Wargowe - Labiateae [4,5]


Bluszczyk kurdybanek

Glechoma hederacea

Ground ivy

Morfologia:

Wysokość: 10-20 cm [2], 20-40 cm [6].

Pokrój: płożąca się bylina [4].

Kwiaty: drobne, krótko-szypułkowe [4], osadzone po 2-4 w kątach liści, korona dwuwargowa, koloru od niebieskofioletowego do czerwonego (rzadziej biała), wewnątrz purpurowo nakrapiana [4], 2-3 razy dłuższa od kielicha, z wieńcem włosków w gardzieli. Warga górna jest dwuklapowa, dolna trzy-klapowa, z dużą, odwrotnie jajowatą, głęboko wyciętą klapą środkową. Pręciki 4, w tym 2 środkowe dłuższe od bocznych. Pylniki podczas przekwitania rozchylone są pod kątem prostym. Kielich jest rurkowaty [4], składa się z 5 trójkątnie lancetowatych, cienko zaostrzonych ząbków. Występują ciemne plamki na płatkach korony. Kwiaty zakwitają w okółkach w górnych częściach łodyg . Zapylaczami kwiatów są błonkówki [6]

Owoc: rozłupnia składająca się z czterech jajowatych, gładkich rozłupek.

Łodyga: długa, kanciasta, owłosiona [], pełzająca [6] i łatwo ukorzeniająca się []. Cała roślina może być owłosiona lub naga [4]. Długość łodygi wynosi od 10 do 40 cm [4].

Liście: naprzeciwległe [4], na ogonkach krótszych od międzywęźli łodygi, sercowato okrągławe lub nerkowate [4], długość 1-3 cm, brzeg blaszki karbowany.

Korzenie: liczne, wiązkowe [+], włókniste [4]

Inne cechy: ziele posiada korzenny zapach [6]


Biologia:

Długość życia rośliny: roślina wieloletnia, zielna, zimująca w polskich warunkach.

Typ rośliny: bylina [4,6] Hemikryptofit.

Kwitnienie: na wiosnę, kwiecień-czerwiec (IV-VI) [6].

Rozmnażanie: wegetatywnie - poprzez podział rośliny lub sadzonki oraz generatywnie - przez siew nasion.


Ekologia:

Występowanie: cała Europa (w tym Islandia i Skandynawia) [7], klimat strefy umiarkowanej Azji. Zadomowiony w Ameryce Północnej.

Siedliska: wilgotne lasy, zarośla, przydroża, łąki, parki, ogrody, trawniki [zb. 2-6].

.

Bluszczyk kurdybanek jest zaliczany do chwastów w uprawach. Bluszczyk jest rośliną wskaźnikową gleb zasobnych w składniki mineralne, zwłaszcza w azot (podobnie jak pokrzywa) [2].


Uprawa/Ochrona:

Stanowisko: słoneczne, półcieniste

Podłoże: żyzne, zasobne, umiarkowanie wilgotne

Nawadnianie: dostateczne

Nawożenie: niskie lub niepotrzebne

Bluszczyk nie lubi przyorywania oraz wielu innych zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych (mających na celu usunięcie chwastów).


Zastosowanie:

  1. Zielarstwo: roślina lecznicza [1,6,7]
  2. Zielarstwo: lecznictwo ludowe [7]
  3. Zielarstwo: przyprawowa [4]
  4. Zielarstwo:roślina o właściwościach bakteriobójczych [7]
  5. Roślina ozdobna
  6. Piwowarstwo: przyprawa do piwa [5] oraz aromat do wódek [6]
  7. Pszczelarstwo: roślina miododajna [4]

Zielarstwo:

Surowiec zielarski:

Ziele bluszczyku - Herba Glechomae, syn. Herba Hederae terrestris [1,4,7].

Surowiec zawiera: [zbiorcze 4,7]

  • substancje goryczowe (glechomina)
  • garbniki (około 7%)
  • saponiny
  • olejek eteryczny (0.06%)
  • kwasy organiczne (octowy, winowy)
  • cholinę
  • antocyjany
  • sole mineralne

Działanie i stosowanie:

Wewnętrznie: wyciągi z ziela pobudzają wydzielanie soków trawiennych, zwiększają wydzielanie żółci i ułatwiają jej przepływ do dwunastnicy, jednocześnie wpływając pozytywnie na trawienie i przyswajanie pokarmu [zb. 7]. W drodze badań zauważono, że stosowanie wyciągów z bluszczyku pośrednio zapobiega powstawaniu kamieni cholesterolowych. Dodatkowo ziele posiada właściwości przeciwzapalne i regenerujące na błony śluzowe przewodu pokarmowego (żołądka, jelit i dróg żółciowych), dróg moczowych i oddechowych [zb.7].

Chroni organizm przed działaniem toksycznych produktów przemiany materii, a także toksyn wytwarzanych przez bakterie. Ziele bluszczyku może zapobiegać ponownemu wchłanianiu toksycznych związków w obrębie przewodu pokarmowego. Często wymienia się, iż bluszczyk wspomaga pracę wątroby i chroni ją przed działaniem wspomnianych wcześniej toksyn. Stwierdzono, iż ziele bluszczyku zmniejsza przepuszczalność ścian naczyń włosowatych [7].


Ziele bluszczyku stosuje się w niewydolności wątroby, przy obniżonym wydzielaniu żółci, niedokwaśności, nieżycie żołądka, jelit i dróg żółciowych, zaburzeniach trawiennych. Ponadto bluszczyk może być używany jako środek pomocniczy przy kamicy żółciowej [7].

Zewnętrznie: wyciągów z ziela bluszczyku używa się do zwalczania trądziku, zapaleń, świądzie i świerzbiączce, wrzodów, oparzeniach (I stopnia) i uszkodzeniach skóry, a także do płukania jamy ustnej i gardła (właściwości dezynfekujące) [zb. 4,7]. Surowiec ma także właściwości ściągające, dzieki obecności garbników. Ziele bluszczyku ma także działanie przeciwbakteryjne [7]


W lecznictwie ludowym ziele bluszczyku stosowane było jako środek żółciopędny, kamicy moczowej, zapaleniu pęcherza, padaczce i w nieżycie górnych dróg oddechowych [zb. +,7].


Forma stosowania:

odwar - przyrządza się z 1.5 łyżki na 1.5 lub 2 szklanki wody. Odmierzoną ilość ziela gotuje się przez 5 minut, następnie przecedza. Odwar pije się po pół szklanki 2-3 dziennie [7].

Zewnętrznie bluszczyku używa się przy płukankach, okładach i przemywaniach [7].


Leki/Suplementy/Mieszanki:

Ziele bluszczyku wchodzi w skład mieszanek odtruwających w połączeniach z jesionem, pokrzywą, rdestem, orzechem, dziurawcem, mniszkiem, miętą i przelotem [7].

Kulinaria i przyprawy:

Bluszczyk posiada korzenny zapach i smak i czasami dodawany jest jako przyprawa do zup (np. do rosołu) [4]. Liście są jadalne, posiadają gorzkawy smak i można je dodawać do zup, herbat i sałatek [5].

Zastrzeżenia:

Może stanowić szkodliwą domieszkę w paszy dla koni [6]


Zdjęcia:

Kwiat Bluszczyku kurdybanka Glechoma hederacea Bluszczyk kurdybanek Glechoma hederacea Ground ivy

Kwiat Bluszczyku kurdybanka

Bluszczyk kurdybanek

Kwiat bluszczyku kurdybanka Glechoma hederacea Bluszczyk kurdybanek Glechoma hederacea

Kwiat bluszczyku kurdybanka

Bluszczyk kurdybanek

Bluszczyk kurdybanek Glechoma hederacea Ground ivy

Bluszczyk kurdybanek


Odmiany, gatunki pokrewne i rośliny podobne:

Bluszczyk kosmaty - Glechoma hirsuta - występuje w Karpatach i w Puszczy Białowieskiej [5]
Gajowiec żółty - Galeobdolon luteum
Jasnota biała - Lamium album L.
Jasnota purpurowa - Lamium purpureum L.
Poziewnik szorstki - Galeopsis tetrahit L.
Pokrzywa zwyczajna - Urtica dioica L. - Pospolita roślina o szerokim zastosowaniu, lecznicza.

Źródło:
  1. Lewkowicz-Mosiej T. 2003. Leksykon roślin leczniczych. Świat Książki, Warszawa.
  2. Cincura F. Ferakova V. i inni. 1990. Pospolite rośliny środkowej Europy, PZWL, Warszawa.
  3. Mowszowicz J. 1985. Przewodnik do oznaczania krajowych roślin zielarskich. PWRiL, Warszawa.
  4. Polakowska M. 1987. Leśne rośliny zielarskie. PWRiL, Warszawa.
  5. Luczaj Ł. 2002. Dzikie rośliny jadalne Polski. Chemigrafia, Krosno.
  6. 1962. Przewodnik do oznaczania roślin. PWRiL, Warszawa.
  7. 1980. Ziołolecznictwo. PZWL, Warszawa.

Logo internetowy ogród

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy