Cykoria podróżnik Cichorium intybus L.

Nazwa rodzajowa i gatunkowa: Cykoria podróżnik - Cichorium intybus L.

Rodzina: Astrowate - Asteraceae, dawniej Złożone - Compositeae


Morfologia:

Wysokość: do 120cm.

Kwiaty: liczne, zebrane w koszyczki, wszystkie języczkowe 12-20, jasnoniebieskie, rzadziej białe lub różowe. Wyrastają na szczytach łodyg i z kątów górnych liści.

Owoc: niełupki bez dzióbka, posiadają wieniec z krótkich łusek.

Łodyga: w drugim roku się rozgałęzia. Obła lub kanciasta, naga.

Liście: dolne: pierzasto-zatokowate, pod spodem szorstko owłosione, zebrane w różyczkę liściową, łodygowe: mniejsze od dolnych, bezogonkowe, niepodzielone, lancetowate, wydłużone.

Nasiona: .

Korzenie: wrzecionowaty lub walcowaty (palowy), długości około 30-50cm, grubości do 2-cm. Powierzchnia podłużnie pomarszczona, jasnobrunatna.


Biologia:

Długość życia rośliny: roślina wieloletnia. Hemikryptofit

Pokrój: średniej wysokości bylina.

Kwitnienie: lipiec - sierpień (VII-VIII).

Rozmnażanie: generatywnie za pomocą niełupek, wegetatywnie poprzez pędy wyrastające z korzenia.


Ekologia:

Pochodzenie: kraje europejskie leżące nad Morzem Śródziemnym.

Zasięg terytorialny: Europa, Azja, Północna Afryka. Występuje od niżu aż po wyżyny, rzadziej na pogórzu.

Siedliska: w Polsce występuje na miedzach, łąkach i nieużytkach, skrajach upraw zbóż (klasa Secalietea), nasypy, wyspiska.


Uprawa:

Stanowisko: słoneczne

Podłoże: próchniczne, zasobne w azot (N) i inne pierwiastki, umiarkowanie ciepłe.

Nawadnianie:

Nawożenie:

Odmiany uprawiane posiadają grubszy korzeń, służą głównie jako dodatek do kaw lub jej namiastki.


Zastosowanie:

Roślina ozdobna z kwiatów.

Zielarstwo: roślina lecznicza, lecznictwo ludowe

Surowiec zielarski:

Korzeń Cykorii podróżnik - Radix Cichorii.

Informacje na temat surowca::

Przełam korzenia ziarnisty o barwie w części korowej białawej, w części walca żółtawej. Zapach słaby, niecharakterystyczny, smak gorzki.

Surowiec służy do otrzymywania inuliny.

Surowiec nie jest opisany w FP IV* stan na 1985r.

Zbiór surowca zielarskiego:

Zbiór korzeni należy przeprowadzić na jesień. Po oczyszczeniu korzenie suszy się w temperaturze 40C. Zbiór można pozyskiwać ze stanu naturalnego lub z uprawy.

Skład chemiczny surowca zielarskiego:

Inulina (polisacharyd), związki gorzkie (intybina, laktucyna), tłuszcze, garbniki, sole potasowe, cholina.

Działanie surowca zielarskiego:

Surowiec pobudza łaknienie, trawienie, wydzielanie żółci. Jest moczopędny oraz stosuje się go w bezsenności i bezkwaśności żołądka, w stanach nieżytowych żołądka i dwunastnicy.

W lecznictwie ludowym korzenie i ziele wykorzystywane było do leczenia schorzeń wątroby i nieżytu żołądka. Wyciągi używane były natomiast jako środek wzmacniający i oczyszczający krew.


Ciekawostki:

Cykoria dawniej stanowiła zamiennik drogiej i niedostępnej kawy. Dzisiaj jest coraz bardziej popularna gdyż posiada właściwości prozdrowotne.

Cykoria pojawia się się w sagach i zabobonach wielu krajów.


Odmiany i gatunki pokrewne:


Źródło:
  1. Władysław Walewski. Towaroznawstwo zielarskie. Warszawa: PZWL, 1985.
  2. Cincura F., Ferakova V., i inni. Pospolite rośliny środkowej Europy. Warszawa: PZWL, 1990.