Nazwa gatunkowa: Kawa arabska - Coffea arabica L. [3]

Angielska nazwa: Common coffee, arabian coffee, brasilian coffee [3]

Niemiecka nazwa: Kaffeebaum, Berg-Kaffee [3]

Inne nazwy: Kawowiec arabski, Kawowy krzew [5]

Rodzina: Marzanowate - Rubiaceae [3,5]


Kawa arabska Coffea arabica

Kawa arabska

Morfologia:

Wysokość: .

Kwiaty: drobne, białawe, pachnące [2] jaśminem, na krótkich szypułkach [3]. Kwiaty zebrane są po kilka sztuk w kątach liści [3]

Owoce: czerwone lub żółte pestkowce podobne do owoców wiśni [1,2]. W owocach występują po dwa nasiona [2]. Kwiat posiada 5 płatków, 5 pręcików i jeden słupek [5]. W literaturze owoce określane są również mięsistymi jagodami ze słodkim miąższem [3]

Łodyga: pędy rosną pionowo do góry lub prawie pod kątem prostym [3].

Liście: eliptyczne, atrakcyjnie błyszczące, wyrastają naprzeciwlegle [2], skórzaste, zaostrzone na końcu [3]. Liście zawierają do 0,7 % kofeiny [4]

Nasiona: jądra nasienne są półkoliste, nieco wydłużone, z wyraźną bruzdą pośrodku, wynikającą ze zwiniętego bielma. Nasiona mają barwę zielono-szarą, w opalone w obracających się bębnach ciemnobrązową [1].

Korzenie:


Biologia:

Długość życia rośliny: roślina wieloletnia [1], nie zimująca w polskich warunkach.

Pokrój: niskie drzewo, a w uprawach występuje w pokroju krzewiastym [1,3].

Kwitnienie: w 3-4 roku uprawy na wiosnę i czasami na jesień [2].

Rozmnażanie: generatywne poprzez siew nasion i wegetatywne poprzez sadzonki pędowe (rzadko się udaje) [2]


Ekologia:

Pochodzenie: Abisynia, Sudan [1], Etiopia (górzyste tereny tego kraju)[2,3]

Zasięg terytorialny:

Siedliska:

Rodzaj uprawiany w wielu krajach tropikalnych i subtropikalnych [1,2]. Największym producentem kawy jest Brazylia [1]. Kawę uprawia się także w Meksyku, Wenezueli i we wschodniej Afryce [3]


Uprawa

Stanowisko: ze światłem rozproszonym, w pełnym świetle liście matowieją i są atakowane przez szkodniki [2]

Podłoże: obojętne, (glina:torf:piasek w stosunku 1:1:0,5), o odczynie zbliżonym do obojętnego [2].

Nawadnianie: normalne [2]

Nawożenie: średnie; co dwa tygodnie nawozami wzbogaconymi w azot. Starsze, większe i owocujące rośliny można nawozić co tydzień nawozami z większą ilością fosforu [2]

W okresie zimy rośliny przechodzą okres spoczynku, lecz nie tracą liści. W czasie zimy rośliny powinny znajdować się w mieszkaniu w pobliżu światła. Kawie w zimie należy zapewnić temperaturę 15-18 °C, ograniczyć podlewanie i wstrzymać nawożenie [2]

Rozmnażanie: kawę rozmnaża się najczęściej poprzez nasiona ze świeżo zebranych owoców. Nasiona kiełkują po 4-6 tygodniach od siewu. Siewki przesadza się do doniczek i wraz ze wzrostem roślin dobiera się coraz większe doniczki [2].


Zastosowanie:

  1. Zielarstwo: roślina lecznicza [3]
  2. Używka. Najlepsze gatunki kawy jako używki pochodzą z Afryki [1]
  3. Kwiaciarstwo: Roślina ozdobna; jako roślina doniczkowa do mieszkań [2]
  4. Przemysł farmaceutyczny: otrzymywanie czystej kofeiny [3]

Zielarstwo:

Surowiec zielarski:

Nasiona kawy - Semen Coffeae, synonim nasiona kawy [1,3].

Zbiór surowca zielarskiego:

Owoce kawy zbierane są ręcznie na plantacjach, później poddaje się je suszeniu, a następnie łuskaniu w maszynach, które oddzielają owocnię od powłoki nasiennej [1].

Informacje dotyczące surowca zielarskiego:

Surowiec stanowią dojrzałe nasiona (jądra nasienne) kawy. Tylko upalone nasiona posiadają charakterystyczny zapach, smak nasion jest gorzkawy [1]. Nasiona praży się w temperaturze 200-250 °C [3].

Skład chemiczny surowca zielarskiego:

Alkaloidy (Kofeina (do 2%) w stanie wolnym i związanym z kwasem chlorogenowym oraz inne pochodne metyloksantyny; teofilina, teobromina), wolny kwas chlorogenowy, kwas kawowy, kwas chinowy, trygonelina, sytosterol, stygmasterol, L-epikatechina, związki purynowe (hipoksantyna, adeninca, guanina), pektyny, merkaptan furfurylowy (odpowiada za zapach palonych nasion), garbniki, cukry, tłuszcze [zbiorcze 1,3,4].

Kofeina, adenina i guanina posiadają podobną budowę związku chemicznego (wzór strukturalny) [4]

Działanie surowca zielarskiego:

Pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy (korę mózgową), na serce [1,4], rozszerza naczynia wieńcowe, nerkowe i opon mózgowych, ośrodki naczynioworuchowy i termoregulacji. Małe dawki kofeiny znoszą uczucie zmęczenia, zwiększają ogólną wydolność organizmu. Kofeina zawarta w surowcu działa moczopędnie i usprawnia wydzielanie soku żołądkowego [1,3]. Czystą kofeinę jak i w postaci napoju - kawy powinno stosować pod nadzorem lekarza jeżeli dana osoba posiada nadciśnienie, bóle głowy, zatrucie barbituranami, alkoholem i narkotykami lub jest w stanie zapaści [3]. Forma stosowania: napary - wykazują dłuższe działanie niż w przypadku czystej kofeiny z powodu zawartości kofeiny połączonej z kwasem chlorogenowym [1].

Leki/Suplementy/Mieszanki:

Kofeina wyizolowana z kawy wchodzi w skład wielu suplementów dietetycznych, napojów energetycznych, leków przeciwgrypowych [1].

Zastrzeżenia:

Kawa nie jest polecana osobom, które mają nadciśnienie.

Ciekawostki:

Uważa się, że najlepsza kawa pochodzi z Afryki [1].


Zdjęcia:

Kawa arabska owoce

Kawa arabska owoce


Odmiany, gatunki pokrewne i rośliny podobne:

Kawa arabska 'Nana' Coffea arabica 'Nana' - odmiana karłowa do uprawy w doniczkach w mieszkaniu [2]
Kawa Coffea liberica Bull. - gatunek kawy rosnący w Afryce zachodniej [4]

Źródło:
  1. Walewski W. 1985. Towaroznawstwo zielarskie. PZWL, Warszawa.
  2. Mynett K. 1990. Rośliny doniczkowe w mieszkaniu. Chemil, Warszawa.
  3. Lewkowicz-Mosiej T. 2003. Leksykon roślin leczniczych. Świat Książki, Warszawa.
  4. Koczwara M. 1978. Farmakognozja. AM, Drukarnia Narodowa, Kraków: 280.
  5. Dobrzyński T. 1968. Botanika farmaceutyczna, PWRiL, Warszawa: 250.

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy