Nazwa gatunkowa: Chaber bławatek - Centaurea cyanus L. [1,3,4]

Inne nazwy: bławatek [1,3], modrzeniec, modrokwiat, wasilek, wołoszek [1], modrak [4]

Rodzina: Asteraceae - Asteraceae [3,4], dawniej Złożone - Compositae [1,4]

Podrodzina: Rurkowate - Tubiflorae [4]


Chaber bławatek Centaurea cyanus

Chaber bławatek

w tle ostropest plamisty

Morfologia

Wysokość: 30-50 cm [1], 10-80 cm [4].

Kwiaty: koszyczkowate kwiatostany posiadają długą szypułkę, wyrastają pojedynczo, średnicy 0,5-1 cm. Okrywa jajowata, długości 1,1-1,6 cm, z częściami obrzeżonymi wąskim, srebrzystym lub żółtobrunatnym brzegiem. Kwiaty niebieskie, kwiaty brzeżne lejkowate [1,4] o niejednakowych łatkach, płonne, większe od środkowych, środkowe kwiaty rurkowate, z pręcikami i słupkami, fioletowe, płodne [1].

Owoce: niełupki, ukośnie przytwierdzone do dna koszyczka [1], z puchem [3], odwrotnie jajowate, spłaszczone, u szczytu posiadają poprzecznie cięcie (przypominają kieł psa), zwężają się ku dołowi [4]. Owoce są długości 3-4 mm i szerokości do 2 mm. Niełupki mają wycięcie do 1/3 wysokości owocu. Puch kielichowy jest zabarwiony na brunatno-żółto, sztywny, pozostający na owocu, przypomina włosie pędzla. Okrywa niełupki jest gładka, żółtawo-szara, z nielicznymi białymi włoskami.[4]

Łodyga: łodyga i liście pokryte pajęczynowatymi włoskami [1]. Łodyga wzniesiona, rozgałęziona [1]. Łodyga siewki (pod liścieniowa część) osiąga długość 10-15 mm, jest zielonawa lub zaczerwieniowa

Liście: lancetowato-równowąskie, liście dolne czasami pierzastodzielne, z 2-3 łatkami, pozostałe liście siedzące, całobrzegie [1], owłosione [3]. Liścienie są kształtu owalnego lub odwrotnie jajowatego, tępo zakończone. Pierwsze liście charakteryzują się podługowatolancetowatym kształtym, zwężają się stopniowo ku wierzchołkowi i są ostro zakończone, dołem przechodzą w długi ogonek z pofalowanymi brzegami i 2-4 krótkimi ząbkami. Liście siewek po obu stronach posiadają pajęczynowate włoski, które są szarawozielone [4].

Korzenie:


Biologia

Długość życia rośliny: roślina roczna, jara lub ozima [1,3,4].

Pokrój: roślina zielna.

Kwitnienie: maj-wrzesień (V-IX) [1], czerwiec-wrzesień (VI-IX) [4].

Rozmnażanie: generatywnie poprzez siew nasion.

Chaber jest zdolny do tworzenia form jarych lub ozimych w zależności od zboża w którym rośnie [1].


Ekologia

Pochodzenie: rejony wokół Morza Śródziemnego [1]

Zasięg terytorialny: strefa klimatu ciepłego i umiarkowanego [1]

Siedliska: pola uprawne[1]

Chaber jest chwastem w uprawach zbóż (żyta i zbóż ozimych) i koniczyny [zb. 1,3,4], na wszystkich rodzajach gleb, szczególnie lekkich: piaszczystych lub piaszczysto-gliniastych [4]. Występuje coraz rzadziej w wyniku stosowania zaawansowanych metod uprawy [1].


Uprawa

Stanowisko: słoneczne

Podłoże: piaszczysto-gliniaste.

Nawadnianie: brak danych

Nawożenie: brak danych


Wymagania jakościowe materiału siewnego:

Liczba nasion w 1g: 300-350 [2]

Czystość: 92% [2]

Siła kiełkowania: 40 % [2]

Okres kiełkowania: 1-2 tyg. [2]

Żywotność nasion: 3 lata [2]


Zastosowanie


Surowiec zielarski:

Kwiat bławatka (bez kielicha) Flos Cyani, syn. Flos Cyani sine calicis [1]

Kwiaty języczkowe (brzeżne) chabru Flos cyani [3]

Zbiór surowca zielarskiego:

.

Informacje dotyczące surowca zielarskiego:

.

Skład chemiczny surowca zielarskiego: [zbiorcze 1,3]

  • flawonoidy
  • antocyjanidyny, glikozydy antocyjanowe (cyjanina 0,7%, pelargonina)
  • sole mineralne (mangan, potas, magnez)
  • cukry
  • garbniki
  • śluz
  • związki goryczowe

Działanie surowca zielarskiego:

Przeciwzapalne (oczy, pediatria), moczopędne [1,3], żółciopędne i przeciwbakteryjne [3]. Kwiaty wykorzystywane są do leczenia stanów zapalnych nerek i skąpomoczu, obrzęków, stanów zapalnych kłębków i miedniczek, w kamicy nerkowej, przy zmniejszonym wydzielaniu żółci z dwunastnicy. Zewnętrznie naparu z kwiatów używa się do przemywania oczu w stanach zapalnych brzegów powiek i spojówek oraz przy uciążliwych reakcjach oczu na promieniowanie słoneczne i promieniowanie z monitorów[3]. Kwiaty bławatka stosowane są do kąpieli [1], a także do przemywania skóry i włosów przy łupieżu i grzybicy [3].

Forma stosowania:

Wcyiąg (Extracta), Napary (Infusa), przymoczki i okłady [3]

Barwierstwo:

Sok z kwiatów farbuje zaprawione ałunem tkaniny, a także papier i produkty spożywcze na kolor niebieski [1].


Zdjęcia:

Chaber bławatek Centaurea cyanus Chaber bławatek Centaurea cyanus

Chaber bławatek

Chaber bławatek

Chaber bławatek Centaurea cyanus Chaber bławatek Centaurea cyanus

Chaber bławatek na polu

Chaber bławatek

Chaber bławatek Centaurea cyanus Chaber bławatek Centaurea cyanus

Chaber bławatek

Chaber bławatek

Chaber bławatek Centaurea cyanus

Chaber bławatek


Odmiany, gatunki pokrewne i rośliny podobne:

Centaurea cyanus flore pleno hort. - koszyczki w kolorze niebieskim, białym, różowym i purpurowym, wyróżnia się kilka grup wys.: niskie (30-50 cm), wysokie (70-90 cm), kw. po 10 tyg. od siewu maj-jesień, [2]
Centuria pospolita - Centaurium umbellatum Gilib. [1]
Cykoria podróżnik - Cichorium intybus L. [1]

Źródło:
  1. 1985. Przewodnik do oznaczania krajowych roślin zielarskich. PWRiL, Warszawa.
  2. 1971. Kwiaciarstwo. PWRiL, Warszawa.
  3. 2003. Leksykon roślin leczniczych. Świat Książki, Warszawa.
  4. ?. Podręczny atlas chwastów. Multum, Poznań.

Logo internetowy ogród

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy