Nazwa gatunkowa: Nagietek lekarski - Calendula officinalis L. [2-4,6,11]

Nazwa angielska: Pot marigold [4,6]

Nazwa francuska: Souci officinal [4]

Nazwa niemiecka: Garten-Ringelblume [4]

Inna nazwa: Nogietek lekarski[1,11] Nagietki [11]

Rodzina: Astrowate - Asteraceae [2,4,6], dawniej Złożone - Compositae [1,2]


Nagietek lekarski Calendula officinalis

Nagietek lekarski - pokrój

Morfologia:

Wysokość: 30-50 cm [1], 20-45 cm [3], 60-70 cm [2].

Kwiaty: zebrane w koszyczki [1,3] o szerokości do 5 cm [11]. W koszyczku znajdują się dwa rodzaje kwiatów: języczkowate i rurkowate [2]. Pręcików 5, słupek dolny [3]. Kwiaty zapylane przez błonkówki [11]. W zależności od odmiany koszyczki mogą być w różny sposób wypełnione - mogą być pojedyncze, półpełne lub pełne. Wnętrze koszyczków, czyli kwiaty rurkowate, może być barwy brunatnej bądź różowej. Kwiaty języczkowate w zależności od odmiany mogą być pomarańczowe, żółte, kremowe, a także z różnymi odcieniami wspomnianych kolorów [2].

Owoce: kolczasta, dość zróżnicowana, sierpowato wygięta niełupka [2,3], lepka [4]. Owoce mają specyficzny zapach [4].

Łodyga: zielona, wzniesiona, gałęziasta [2,3].

Liście: dolne; odwrotnie jajowate lub łopatkowate, na ogonkach, górne; wydłużone, lancetowate, siedzące [3]. Dolne i górne liście posiadają silne owłosienie i są lekko szorstkie w dotyku.

Nasiona: .

Korzenie: palowy, mocno rozgałęziony


Biologia:

Długość życia rośliny: roślina jednoroczna [1-4,11].

Kwitnienie: 2-2,5 miesiąca po zasianiu, od czerwca do jesieni [1-3,7,11].

Rozmnażanie: generatywnie poprzez siew nasion wprost do gruntu [1].


Ekologia:

Pochodzenie: obszar Morza Śródziemnego, Europa Południowa [zb. 2,3,9,11].

Zasięg terytorialny: Południe Europy (rejony Morza Śródziemnego), Bliski Wschód [4], Afryka (Egipt), w Europie jest uprawiany w wielu krajach.

Rzadko dziczeje.


Uprawa/Ochrona:

Stanowisko: słoneczne [1,2], półcień, osłonięte od silnego wiatru.

Podłoże: średnio wilgotne [1], średnio-zwięzłe, żyzne, starannie uprawione [2], przewiewne.

Nawadnianie: dostateczne.

Termin siewu: jesień lub wiosna (IV) [1], choć zaleca się termin wiosenny [2].

Sposób siewu: wprost do gruntu [2]

Rozstawa roślin: rzędy co 20 cm [7], później rzędy należy przerwać, tak aby rośliny rosły co 15-20 cm [1].

Choroby: Zgorzel siewek, Mączniak prawdziwy nagietka, Plamistość liści nagietka. Na zgorzel siewek używa się zapraw do nasion z dodatkiem Dithane NeoTec 75 WG. Mączniaka prawdziwego nagietka możemy zwalczać przy pomocy środków: Baycor 25 WP, Tiotar 80 WP, Tiotar 800SC, Topsin M 70 WP. Plamistość liści, podobnie jak przy zgorzelu siewek, zwalczamy przy pomocy środka Dithane NeoTec 75 WG.

Szkodniki: Gąsienice: Błyszczka jarzynówka, Piętnówki i Rolnice, Mszyca trzmielinowo burakowa, Zmienik lucernowiec. Szkodniki te możemy zwalczać przy pomocy: Bulldock 025 EC, Cyperkill Super 25 EC, Fastac 100 EC, Karate Zeon 050 CS, Sherpa 100 EC, Sumi-Alpha 050 EC w chwili pojawienia się szkodników na nagietku.


Wymagania jakościowe materiału siewnego:

Liczba nasion w 1g: 100-105 [1]

Czystość: 92% [1]

Siła kiełkowania: 50 % [1]

Okres kiełkowania: 1-2 tyg. [1]

Żywotność nasion: 3-5 lat [1]


Zastosowanie:

Roślina ozdobna: jednoroczna, wysiewana wprost do gruntu. Stosowana na rabaty, na kwiat cięty [2], kwietniki, a odmiany karłowe na obwódki [zbiorcze 1,3].

Zielarstwo: Roślina lecznicza [3,4,11], roślina barwierska [3]

Roślina miododajna [3].

Przemysł kosmetyczny: szampony, odżywki, kremy, maści, maseczki, balsamy [4].


Zielarstwo:

Surowiec zielarski:

Kwiat nagietka - Flos Calendulae [3,4,9], Koszyczek nagietka odmian pomarańczowych - Anthodium Calendulae [4].

Zbiór surowca zielarskiego:

Zbierane są całe kwiatostany w pełni kwitnienia. W uprawie nagietka występują najczęściej formy pełnokwiatowe (w koszyczku kwiatowym występują wyłącznie kwiaty języczkowe) i formy wielokoszyczkowe. Po zbiorze koszyczki należy wysuszyć w temperaturze 40°C. W czasie suszenia koszyczki nie powinny tracić swojej barwy.

Informacje dotyczące surowca zielarskiego:

Ususzone koszyczki mają barwę pomarańczową. Zapach słaby, smak nieco cierpki.

Skład chemiczny surowca zielarskiego [z. 3,4]:

Działanie surowca zielarskiego:

Nagietek posiada bardzo wiele właściwości: bakteriobójcze, grzybobójcze, moczopędne, żółciopędne, przeciwskurczowe, przeciwzapalne (błona śluzowa jamy ustnej, gardła (angina), skóry, spojówek), , napotne, pobudzające narządy wewnętrzne, przeciwstresowe, uspokajające, wzmacniające, Nagietek przyśpiesza gojenie się ran oraz regeneruje uszkodzenia i dolegliwości skóry m. in. wypryski, liszaje, oparzenia, odmrożenia [3,4].

Polisacharydy zawarte w nagietku usprawniają pracę układu odpornościowego [4].

Stosowany także w bolesnym i nieregularnym miesiączkowaniu, a także przy problemach podczas menopauzy [3,4].

Sproszkowane kwiaty używane są przy nowotworach żołądka i przewodu pokarmowego [3,4].

Nagietek używany jest zewnętrznie w postaci wyciągów przy uszkodzeniach skóry (oparzeniach, ranach, kontuzjach, wrzodach, obtarciach), owrzodzeniach żylakowych i odmrożeniach. Maści z nagietka poleca się szczególnie przy skórze suchej, łuszczącej i pękającej [4].

Leki/Suplementy/Mieszanki: [9]


Ciekawostki:

W starej literaturze pojawia się nazwa Nogietek [1]. Niektóre osoby używają nazwy Nagientek [10].

Karotenoidy zawarte w kwiatach służą do farbowania produktów spożywczych (margaryna, sery), a także tkanin. Dawniej liście spożywane były jako jarzyna oraz jako dodatek do sałatek [3].


Więcej informacji znajdziesz na blogu plantagia.

Kliknij -> baner plantagia


Zdjęcia:

Nagietek lekarski Calendula officinalis Nagietek lekarski Calendula officinalis

Nagietek lekarski

Nagietek lekarski

Fragmrenty płatków korony (petala) nagietka lekarskiego Calendula officinalis, Pot marigold flower part Pyłek nagieka lekarskiego Calendula officinalis, Pot marigold pollen

Fragmrenty płatków korony

(petala) nagietka lekarskiego

Pyłek nagieka lekarskiego

Calendula officinalis pollen

Pyłek nagieka lekarskiego Calendula officinalis pollen Nagietek lekarski kwiat Calendula officinalis flos

Pyłek nagietka lekarskiego

Calendula officinalis pollen

Nagietek lekarski kwiat


Odmiany i gatunki pokrewne:

Poszczególne odmiany różnią się między sobą wysokością, wielkością, wybarwieniem i wypełnieniem koszyczków kwiatowych [2].

Nagietek lekarski Calendula officinalis var. flore pleno - odmiana pełnokwiatowa, ozdobna [1,2]
Nagietek lekarski 'Promyk' Calendula officinalis 'Promyk' - odmiana ozdobna, kwiaty pełne, kolor kwiatów pomarańczowy [8]
Nagietek lekarski 'Radio' Calendula officinalis 'Radio' - odmiana ozdobna, kwiaty pełne,kolor kwiatów pomarańczowo-czerwony [8]
Nagietek lekarski 'Santana' Calendula officinalis 'Santana' - odmiana ozdobna, kolor kwiatów żółty, duży udział kwiatów języczkowych [8]
Nagietek lekarski 'Tokaj' Calendula officinalis 'Tokaj' - odmiana ozdobna, kolor kwiatów żółty, w środku kwiaty rurkowate, na zewnątrz języczkowe [8]

Źródło:
  1. Kiljańska I. (Red.) 1971. Kwiaciarstwo. PWRiL, Warszawa.
  2. Chlebowski B., Mynett K. 1982. Kwiaciarstwo. PWRiL, Warszawa.
  3. Mowszowicz J. 1985. Przewodnik do oznaczania krajowych roślin zielarskich. PWRiL, Warszawa.
  4. Lewkowicz-Mosiej T. 2003. Leksykon roślin leczniczych. Świat Książki, Warszawa.
  5. Walewski W. 1985. Towaroznawstwo zielarskie. PZWL, Warszawa.
  6. Calendula officinalis L. ITIS. Protokół dostępu: http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=36910 (dostęp 30.3.2015)
  7. Grzegory J. 1966. Ogród przy domu. PWRiL, Warszawa: 177.
  8. Katalog odmian warzyw i kwiatów 2012-2014. Polan, Kraków.
  9. Poczwara M. 1978. Farmakognozja. Akademia Medyczna im. M. Kopernika, Kraków: 274.
  10. Obserwacje własne: ALeksander Skrzyński.
  11. Rostafiński J., Seidl O. 1962. Przewodnik do oznaczania roślin. PWRiL, Warszawa.

Logo internetowy ogród

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy