Nazwa gatunkowa: Bukszpan wieczniezielony - Buxus sempervirens L. [4]

Inna nazwa: Bukszpan zwyczajny [4]

Rodzina: Bukszpanowate - Buxaceae [4]


Morfologia:

Wysokość: do 10 m [], czasami prowadzony jest jako drzewo wysokości 8-12 m [4].

Pokrój: gęsty krzew lub niewielkie drzewo o regularnej i okrągłej koronie [4].

Kwiaty: niepozorne, bezpłatkowe, żółtawe, przyjemnie pachnące, miododajne.

Owoce: trójkomorowe, kuliste torebki do 1 cm, dojrzałe owoce są koloru czarno-brunatnego.

Łodyga: kora jasnobrunatna, gałęzie krótkie, grube, 4-kanciaste, wzniesione [], koloru oliwkowo-zielonego [4]. Pędy są gęsto ulistnione. Młode pędy mogą być pokryte włoskami [4] .

Liście: naprzeciwległe, zimozielone, eliptyczne, jajowate lub odwrotnie jajowate, wcięte na szczycie [4], wypukłe lub wklęsłe, sztywne, skórzaste, długości do 3 cm. Liście wykazują działanie trujące.

Nasiona: podłużne, trójkanciaste, twarde, czarne, błyszczące, rozsiewane przy pomocy pękających owoców

Korzenie: młode koloru białego.

Inne cechy: Wszystkie części rośliny są trujące


Biologia:

Długość życia rośliny: roślina wieloletnia, zimozielona, osiąga wiek do 500 lat. Możliwa ciągła uprawa w polskich warunkach.

Typ rośliny: krzew lub drzewo[4].

Kwitnienie: marzec - kwiecień (III-IV), maj (V).

Rozmnażanie: generatywnie poprzez nasiona i wegetatywnie poprzez sadzonki półzdrewniałe.


Ekologia:

Pochodzenie: rejony Morza Śródziemnego

Zasięg terytorialny: Europa Południowa i Środkowa, od niżu po piętra reglowe, Jura do 800mnpm, Grecja do 2000mnpm. Północny zasięg ogranicza się do Francji, Niemiec (Mozela, Badenia) i Austrii (sporadycznie wschodnie rejony.We Włoszech bukszpan nie występuje [3].

Siedliska: lasy liściaste i mieszane, rumowiska, gleby zasobne w wapń.


Uprawa:

Stanowisko: słoneczne, półcieniste, dobrze znosi zacienienie

Podłoże: dowolne: od suchego po mokre, od próchnicznego po zlewne gliniaste.

Nawadnianie: sporadyczne, bardzo dobrze radzi sobie podczas suszy

Nawożenie: sporadyczne

Termin rozmnażania: sierpień-kwiecień

Mrozoodporność: starsze i wyższe osobniki mogą przemarzać w polskich warunkach. W zacienionych miejscach lepiej zimuje niż w nasłonecznionych.

Bukszpan to gatunek o bardzo małych wymaganiach. Należy uważać sadząc go koło innych roślin, ponieważ część nadziemna wygląda niepozornie, natomiast korzenie są bardzo ekspansywne i mogą "przyduszać" inne rośliny.

Najlepiej spośród drzew liściastych znosi cięcie i formowanie.

Bukszpan należy przesadzać z bryłą korzeniową, bardzo dobrze znosi ten zabieg bez względu na wiek krzewu.

Starsze okazy sadzimy bardzo blisko siebie, młode w odległości 5-10 cm

Bukszpan jest odporny na letnie upały i długotrwałe susze.


Ochrona roślin:

Liście bukszpanu uszkadzane są przez larwy Monarthropalpus flavus, które żerują wewnątrz blaszki liściowej. Powodują wybrzuszenia i jasne przebarwienia na liściach, na wiosnę (w okresie Świąt Wielkanocnych). Zaatakowane rośliny mają mniejsze i nie-estetyczne liście. Larwy są drobne (ok. 3-4 mm), koloru żółtego i po wydobyciu ruszają się żwawo [6,7]. Zaleca się, aby przycinać bukszpan w maju, w celu ograniczenia ilości złożonych jaj przez postacie dorosłe. Istnieją odmiany odporne na żerowanie tego szkodnika: Pendula,' 'Suffruticosa,' 'Handworthiensis,' 'Pyramidalis,' 'Argenteo-varigata' i 'Varder Valley' [7]


Zastosowanie:

Roślina ozdobna, bardzo często wykorzystywana na obwódki, obwódki rabat różanych, żywopłoty, formowane żywopłoty, figury geometryczne, rzeźby, sadzona w parkach i zabytkowych barokowych ogrodach.

Szkółkarstwo ozdobne

Roślina miododajna, bukszpan chętnie odwiedzany jest przez pszczoły.

Stolarstwo i przemysł drzewny: drewno wykorzystywane do wyrobu różnych elementów; instrumentów, fajek, plansz do gry w szachy. Drewno bukszpanu jest twarde, ciężkie, o żółtym zabarwieniu, łatwe do polerowania


Zdjęcia:

Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens

Bukszpan jako przystrzyżony żywopłot.

Kwiat bukszpanu - okaz zielnikowy.

Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens kwiat

Bukszpan jako przystrzyżony żywopłot

Kwiat bukszpanu

Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens kwiat Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens kwiat

Kwiat bukszpanu

Kwiat bukszpanu

Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens kwiat Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens

Kwiat bukszpanu

Bukszpan


Odmiany, gatunki pokrewne i rośliny podobne:

Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens L. 'Angustifolia' - odmiana wąskolistna, silny wzrost, gęsta kulista korona, l. lancetowate, wydłużone, 3,5 cm, o. wytrzymała na mrozy
Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens L. 'Argenteovariegata' - odmiana biała pstra, słaby wzrost, l. z białymi brzegami i białaymi plamami
Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens L. 'Aureo-variegata' - odmiana żółta pstra, słaby silniejszy niż u 'Variegata', l. młode żółte, starsze żółto-zielone, o. wrażliwa na mrozy
Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens L. 'Bullata' - odmiana o dużych liściach (do 3,5 cm długości)
Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens L. 'Handworthensis' - odmiana Handwortha, niebieskawe zabarwienie, powiększone liście
Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens L. 'Myrtifolia' - odmiana mirtowata, słaby wzrost, niska wysokość krzewu, l. małe, eliptyczne
Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens L. 'Rotundifolia' - odmiana szerokolistna, odmiana wysoka i dość szeroka, może osiągnąć pokrój drzewa, l. okrągłe lub szerokojajowate, dł. 2,5 cm, ciemnozielone, o. o mniejszej odporności na mróz
Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens L. 'Suffruticosa' - odmiana karłowa, małe wymagania, słaby wzrost, wysokość do 1m, gęste ulistnienie, l. jajowate, błyszczące dł. 1-3 cm, stos. na obwódki i do kompozycji z różami. Na zimę wymaga okrycia [5].
Bukszpan wieczniezielony Buxus sempervirens L. 'Vardar Valley' - odmiana o kulistym pokroju
Bukszpan drobnolistny 'Golden Triumph' - Buxus microphylla 'Golden Triumph'
Mahonia pospolita Mahonia aquifolium (Pursh) Nutt. - zimozielony krzew z błyszczącymi liśćmi i żółtymi kwiatami.
Runianka japońska Pachysandra terminalis - roślina okrywowa, zimozielona, ozdobna z zielonych liści, seledynowe przyrosty na wiosnę.

Źródło:
  1. Seneta W., Dolatowski J. 2008. Dendrologia. PWN, Warszawa.
  2. Seneta W. 1966. Żywopłoty. Wydanie III poprawione i uzupełnione. PWRiL, Warszawa.
  3. Bolliger i inni. 1998 Leksykon przyrodniczy - Krzewy. Przekład i adaptacja: Władysław Matuszkiewicz. Świat Książki, Warszawa.
  4. 1991. Drzewa i krzewy dla terenów zieleni. PWRiL, Warszawa.
  5. Gottschalk W. 1991. Poradnik dla miłośników róż. PWRiL, Warszawa: 114,115.
  6. Boxwood leafminer. Missouri Botanical Garden. Protokół dostępu http://www.missouribotanicalgarden.org/gardens-gardening/your-garden/help-for-the-home-gardener/advice-tips-resources/pests-and-problems/insects/flies/boxwood-leafminer.aspx (5.4.2015)
  7. Obserwacje własne: Aleksander Skrzyński (5.4.2015)

Logo internetowy ogród

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy