Nazwa gatunkowa: Prawoślaz lekarski - Althaea officinalis L. [1-3]

Rodzina: Ślazowate - Malvaceae[1-3]


Prawoślaz lekarski Alkthaea officinalis

Prawoślaz lekarski

Kraków, UR WO, 7.7.2016

Morfologia:

Wysokość: 60-120 cm [2].

Pokrój: wzniesiona bylina.

Kwiaty: wyrastają grupami (pęczkami) w kątach liści [1], pięciokrotne, symetrii promienistej. Słupek górny, pręciki liczne, nitki pręcików bladofioletowe, pylniki pręcików ciemnopurpurowe []. Płatki korony barwy różowo-białej [1,2]. Kieliszek zrosłolistkowy, 6-9-wrębny, nie zrośnięty z kielichem. Kielich o pięciu działkach jajowatych, zaostrzonych. Korona dwa razy dłuższa od kielicha, składająca się z 5 płatków, które są wycięte [2].

Owoce: rozłupnia z dużą liczbą słabo marszczonych rozłupek [2].

Nasiona: .

Łodyga: wzniesiona, pokryta szarym filcem [2].

Liście: ogonkowe, okrągławe [1], zaostrzone, brzegiem karbowano-piłkowane, dłoniasto-klapowane: dolne; niewyraźnie 5-klapowe, górne; niewyraźnie 3-klapowe [2]. Liście charakteryzują się dłoniastym unerwieniem, bardziej widocznym od spodniej strony. Liść na obu stronach posiada miękkie, jedwabiste włoski, szczególnie od spodniej strony, przez co kolor liści jest srebrzyst-zielony. Liście prawoślazu po raztarciu nie wydzielają szczególnego zapachu natomiast w smaku są śluzowate [1]. W pierwszym roku prawoślaz wykształca przyziemną rozetę z liści, a w drugim ulistniony pęd kwiatostanowy [1].

Korzeń: krótki, zgrubiały [2], mięsisty, walcowaty lub czterokanciasty o szerokich bruzdach, prostych lub zagiętych. Powierzchnia korzenia jest szarobiała i szorstka. Złam korzenia jest biały [1].

Biologia:

Długość życia rośliny: roślina wieloletnia [2].

Typ/forma życiowa rośliny: bylina [1].

Kwitnienie: lipiec - sierpień (VII-VIII) [2].

Rozmnażanie: generatywnie przez nasiona.

Ekologia:

Pochodzenie: obszar Śródziemnomorski . W Polsce ślaz lekarski uznawany jest za roślinę macierzystą [1]

Zasięg terytorialny: Europa, w Polsce rzadko spotykany w stanie dzikim [1]. Prawoślaz rzadko jest spotykany na niżu [2].

Siedliska: suche wzgórza, rowy, rumowiska, łąki, przydroża [1,2].

Prawoślaz uprawiany jest jako roślina lecznicza [2].

Uprawa/Ochrona:

Stanowisko: słoneczne.

Podłoże: .

Nawadnianie:

Nawożenie:

Choroby: Rdza ślazowa - Pucinia malvacearum [1]

Zastosowanie:

  1. Zielarstwo: roślina lecznicza [1]
  2. Zielarstwo: roślina barwierska [2]
  3. Roślina ozdobna z kwiatów i pokroju.

Zielarstwo

Surowiec zielarski:

Korzenie prawoślazu (lekarskiego) - Radix Althaeae [1,2], syn. korzeń ślazowy [1].

Liście prawoślazu (lekarskiego) - Folium Althaeae [1,2].

Kwiat prawoślazu (lekarskiego) - Flos Althaeae.

Zbiór surowca:

Korzenie: zbiera się jesienią w drugim roku uprawy, w lipcu lub jesienią i suszy się w temperaturze nie większej niż 35°C. Według FP IV okorowywanie korzenia nie jest wymagane, natomiast w FP III tak [1].

Surowiec należy przechowywać w szczelnych naczyniach oraz należy go chronić przed owadami [1].

Liście: zbieramy przed kwitnieniem rośliny. Należy zrywać zdrowe (nieporażone przez rdze ślazową Pucinia malvacearum), dobrze wykształcone liście. Surowiec należy szybko wysuszyć, aby nie stracił swoich właściwości. Suszenie przeprowadzamy w suszarniach lub w przewiewnych zacenionych miejscach [1].

Surowiec był opisany w FP IV [1].

Informacje na temat surowca:

Korzenie: prawoślazu lekarskiego pozyskuje się głównie z upraw. Korzenie prawoślazu powinny być mięsiste i niezdrewniałe [1].

Wygląd korzenia taki jak opisano w morfologii. Złam korzenia jest biały, mączysty, słabo pylący (skrobia), na obwodzie długowłóknisty. Zapach swoisty, słaby, smak śluzowaty, słodkawy [1].

Liście: na surowiec zielarski nie mogą być porażone przez rdzę ślazową [1].

Skład chemiczny surowca zielarskiego:

Korzenie: [1,2]

  • śluz (28-35%)
  • skrobia
  • pektyny
  • białka
  • asparagina
  • betaina
  • sole mineralne
  • pochodne flawonowe

Liście: [2]

  • związki śluzowe (10%)
  • związki flawonowe
  • sole mineralne
  • pektyny

Kwiaty: barwnik malwidyna, śluzy [2].

Działanie:

Surowce działają osłaniająco w nieżytach żołądka, jelit i dróg oddechowych [1,2].

Korzenie używa się jako lek przeciwkaszlowy oraz środek stosowany przy ostrych i przewlekłych nieżytach oskrzeli, do okładów zmiękczających [1].

Forma stosowania:

Wyciągi wodne sporządzone na zimno [1].

Syrop ze Ślazu lekarskiego - Sirupus Althaeae - składnik leków na kaszel oraz poprawiający ich smak [1].

Leki:

Korzeń:

  1. Alte - Althaeae radicis maceratio - syrop prawoślazowy [1].
  2. Normogran - działa lekko przeczyszczająco [1]

Liście:

  1. Pektosan - Species pectorales - mieszanka ziołowa stosowana w chorobach płuc i dróg oddechowych [1].
  2. Species Althaeae - mieszanka ślazowa [1].

Barwierstwo:

Odwar z płatków barwi wełnę, odpowiednio zaprawioną, na różne kolory: czerwony, siny, szary, fioletowy [2].

Ciekawostki

Z korzenia prawoślazu można wytwarzać cukierki ślazowe [1].


Zdjęcia:

Prawoślaz lekarski nasiona Alte Althaeae radicis maceratio syrop prawoślazowy

Prawoślaz lekarski nasiona

Alte - syrop prawoślazowy

Prawoślaz lekarski Althaea officinalis Prawoślaz lekarski Althaea officinalis

Prawoślaz lekarski

Kraków, UR WO, 7.7.2016

Prawoślaz lekarski

Kraków, UR WO, 7.7.2016

Gatunki i odmiany pokrewne


Źródło:
  1. 1985. Towaroznawstwo zielarskie. PZWL, Warszawa.
  2. 1985. Przewodnik do oznaczania krajowych roślin zielarskich. PWRiL, Warszawa.
  3. 2003. Leksykon roślin leczniczych. Świat Książki, Warszawa.

Logo internetowy ogród

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia. Po dodaniu komentarza i wróceniu do strony należy ją odświeżyć, klikając klawisz na klawiaturze F5 (aby uniknąć podwojenia wpisu).

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka). Komentując wpis wyrażasz zgodę na przetwarzanie i przechowywanie danych związanych z tożsamością w internecie.

Skomentuj jako pierwszy

Prawoślaz wysoki, Prawoślaz ogrodowy - Althaea rosea (L.) Cav. var. nigra - roślina lecznicza, dwu- lub wieloletnia, 1-3 m wys., liście 5-7-klapowe [3].
Ślaz dziki - Malva silvestris L. - roślina dwu- lub wieloletnia, lecznicza.
Ślaz zaniedbany - Malva vulgaris L. - roślina roczna lub wieloletnia, lecznicza o podobnych właściwościach jak Ś. dziki