Nazwa gatunkowa: Arnika górska - Arnica montana L. [4,6]

Angielska nazwa: Mountain arnica [1]

Francuska nazwa: Arnica des montagnes [1]

Niemiecka nazwa: Berg-Wohlverleih, Arnika [1]

Inne nazwy: kupalnik górski [4,6], tranek górski [4], Arnica chamissonis

Rodzina: Astrowate - Asteraceae, dawniej Złożone - Compositae [4,6]


Morfologia:

Wysokość: 20-50 cm [4], 30-60 cm [5].

Pokrój: niezbyt wysoka bylina [5,6].

Kwiaty: koszyczki pojedyncze [5], barwy żółtopomarańczowej, opatrzone kruszącym się puchem kielichowym [1,4], szerokości do 8 cm [1,4,6]. Kwiaty nibyjęzyczkowate, słupkowe tylko rodzaju żeńskiego, rurkowe są obupłciowe [4]. Listki okrywy są owłosione, szarobrunatne [6]. Dno kwiatowe oraz okrtywa są z zewnątrz owłosione [4]

Owoce: drobno owłosiona niełupka, 0.5 cm długości [4].

Łodyga: sztywna, zielna, omszona, pokryta gruczołami [4], zwieńczona kwiatami [5] , zwykle pojedyncza [6].

Liście: tuż przy ziemi arnika tworzy gęstą rozetkę podługowato-jajowatych, grube, liści pokrytych z wierchu krótkimi włoskami; dolne liście są 5-7 nerwowe . Górne liście drobniejsze od dolnych, lancetowate, 3-nerwowe [4,5]. Brzegi blaszek liściowych są całe. . Liście arniki są ułożne naprzeciwlegle [4]

Nasiona:

Korzenie: kłącze jest walcowate, częściowo wystające ponad powierzchnie gruntu [4]. Korzenie arniki są cienkie, liczne, brunatne, wyrastające z kłącza (korzenie przybyszowe) [6].

Roślina trująca [6]


Biologia:

Długość życia rośliny: roślina wieloletnia [4].

Typ rośliny: bylina [5,6].

Kwitnienie: czerwiec - lipiec (VI-VII) [], czerwiec-sierpień (VI-VIII) [4,6].

Rozmnażanie:.


Ekologia:

Pochodzenie: Ameryka Północna.

Zasięg terytorialny: Ameryka Północna, Azja, Europa. W Polsce występuje na terenach górzystych (Sudety, Bieszczady) i na niżu w części północnej kraju.

Siedliska: gatunek borealno-górski, łąki, połoniny, trawiaste zbocza, brzegi lasów w Sudetach, Karpatach wschodnich, na Śląsku, Pomorzu i Suwalszczyźnie, w Poznańskiem, w Puszczy Białowieskiej, na Wyżynie Małopolskiej [zb.4,6].

W Polsce Arnika górska jest objęta ochroną gatunkową [4,6]. Zbiór ze stanowisk naturalnych jest zabroniony [6].


Uprawa:

Stanowisko:

Podłoże: próchniczne, piaszczyste [6].

Nawadnianie:

Nawożenie:

Roślina trudna w uprawie [6].


Zastosowanie:

Zielarstwo: roślina lecznicza [1]


Zielarstwo:

Surowiec zielarski:

Koszyczek arniki - Anthodium Arnicae - nazwa surowca od FP IV. Kwiat arniki - Flos Arnicae - do FP III [2,4].

Zbiór surowca zielarskiego:

Arnika górska jest pod ochroną, tak więc surowiec zielarski pochodzi tylko z upraw tej rośliny. Koszyczki (Anthodium) zbieramy na początku kwitnienia. Surowiec powinien być suszony w cienistych, przewiewnych miejscach. Temperatura suszenia nie powinna przekroczyć 35°C [2?]. Surowiec do celów farmaceutycznych pochodzi zazwyczaj z importu [6].

Informacje dotyczące surowca zielarskiego:

Zapach surowca jest słaby, aromatyczny, smak gorzkawy, nieco korzenny, piekący. Barwa surowca jest lekko szarawa [2,6].

Skład chemiczny surowca zielarskiego [zbiorcze 1,2,4,6]:

  • Gorycz (arnicyna)
  • olejek eteryczny 0,04-0,3% (alkany, tymol, tymohydrochinon, triakontan, tridekadien, pentaina)
  • związki flawonoidowe (pochodne kemferolu i kwercytyny; luteolina, astragalina, kempferol, kwercytyna, izokwercytryna)
  • kwasy organiczne (kawowy, chlorogenowy, galusowy)
  • cholina
  • irydoid
  • lolioid
  • karotenoidy
  • laktony seskwiterpenowe typu gwajanu (arnikolid A,B,C,D, helenalina i jej estry)
  • garbniki

Działanie surowca zielarskiego:

Surowiec przyspiesza gojenie się ran, krwiaków, oparzeń, czyraków, stłuczeń, wrzodów, uszkodzeń skóry [zb. 4,], powoduje zmniejszenie obrzęków, ma właściwości ściągające, przeciwskurczowe, przeciwreumatyczne, przeciwbólowe, pobudzające, zewnętrznie przeciwzapalne, ściągające, drażniące na skórę i antyseptyczne [1,2,6,+]. Helenalina zawarta w surowcu zielarskim wykazuje pozytywny wpływ na pracę układu krążenia. Obniża ciśnienie i usprawnia przepływ krwi przez naczynia wieńcowe, usprawnia pracę mózgu. Wyciągi z kwiatów arniki stosowane są przy zaburzeniach krążenia krwi w podeszłym wieku [+].

Forma stosowania: Tinctura Arnicae - nalewka, stosowana przy nacieraniach, gośćcu, wrzodach żołądka i dwunastnicy, płukaniach stanów zapalnych jamy ustnej i do mycia włosów [zb. 2,4,6]. Stosowane są także napary z arniki [6].

Zastrzeżenia:

Arnika górska może mieć właściwości toksyczne lub trujące [5,6]. Przedawkowanie arniki może doprowadzić do śmierci, a zewnętrznie do ostrych podrażnień skórnych [6].


Źródło:
  1. Lewkowicz-Mosiej T. 2003. Leksykon roślin leczniczych. Świat Książki, Warszawa.
  2. Walewski W. 1985. Towaroznawstwo zielarskie. PZWL, Warszawa.
  3. Marcinek J. 2006. Ilustrowana encyklopedia powszechna A-Z. Zielona Sowa, Kraków.
  4. 1985. Przewodnik do oznaczania krajowych roślin zielarskich. PWRiL, Warszawa: 392,393.
  5. Rostafiński J., Seidl O. 1962. Przewodnik do oznaczania roślin. PWRiL, Warszawa.
  6. Polakowska M. 1987. Leśne rośliny zielarskie. PWRiL, Warszawa.

Logo internetowy ogród

Pozostaw komentarz

Należy wypełnić prosty test (poniżej). Najedź myszką na kwadrat obok napisu 'Nie jestem robotem' i naciśnij lewy przycisk myszy komputerowej. Po przejściu testu można wysłać komentarz. Przepraszamy za utrudnienia

*Komentując wpis, akceptujesz jednocześnie paragraf nr 9 regulaminu wortalu (patrz stopka)

Skomentuj jako pierwszy