Szklarnia

Zamknięte, oszklone pomieszczenie do uprawy roślin. W szklarni możliwe jest modyfikowanie mikroklimatu, tak aby dostarczał roślinom najlepszą możliwość rozwoju. Uprawy roślin w szklarniach, szczególnie ogrzewanych, nie są w tak dużym stopniu zależne od naturalnych warunków klimatycznych jak uprawy w gruncie [1]


Szklarnia na Wydziale Ogrodniczym UR

Typy szklarni

Podstawowym kryterium określania typu szklarni jest ich budowa. Szklarnie dzieli się w następujący sposób: [ zb.1,2]

  • szklarnie stałe:
    • a.) pojedyncze
    • b.) blokowe - szklarnie szerokości 3,6,9-10-12 metrów, które wchodzą w skład większego obiektu mającego 50-100 metrów długości
  • szklarnie niestałe:
    • a.) zestawiane z okien inspektowych
    • b.) przesuwne

W powyższych typach szklarni mogą występować dalsze modyfikacje konstrukcji [2]:

  • szklarnie dwuspadowe - charakteryzują się dobrymi warunkami oświetleniowymi w ciągu dnia
  • szklarnie hangarowe - posiadają długość większą niż 12 metrów, w ich konstrukcji stosuje się dodatkowe wzmocnienia np. odciągi lub słupy wspierające

Dodatkowo szklarnie można podzielić ze względu na sposób uprawy: w gruncie oraz na stołach uprawowych, a także na występowanie ogrzewania. Szklarnie mogą być ogrzewane, częściowo ogrzewane lub nie ogrzewane [1]. Czasami ze względu na temperatury panujące w szklarni przyjmuje się inny podział: szklarnie zimne (0-5°C), szklarnie chłodne (5-10 °C), szklarnie umiarkowane (10-18°C) oraz szklarnie ciepłe (18-30°C) [2]


Szklarnie blokowe oraz tunele

Plantpol Zaborze

Konstrukcja szklarni

Zalety uprawy szklarniowej

Szklarnie oraz tunele foliowe buduje się ze względu na możliwość uzyskania większej ilości roślin lub plonu z jednostki powierzchni uprawowej. Przykładowo plon zdatny do spożycia warzyw z 1 m2 uprawy gruntowej waha się w okolicach 2-2,5 kg, natomiast z 1 m2 upraw pod osłonami, w których stosuje się ogrzewanie - 12-15 kg, oraz 5-8 kg przy uprawach pod osłonami nie ogrzewanymi [1]

Dawniej w większości ogrzewanych szklarni uprawa trwała tylko przez 8-9 miesięcy, ponieważ zapotrzebowanie energię cieplną i elektryczną w okresie zimowym było zbyt kosztowne i przez to uprawa w tym okresie była nieopłacalna. Uprawa w szklarniach nieogrzewanych jest bardzo uzależniona od warunków klimatycznych panujących w danym rejonie i przeważnie trwa o miesiąc dłużej od upraw gruntowych [1]. Obecnie coraz więcej szklarni dysponuje oświetleniem o dużej wydajności, a koszty poniesione na ogrzewanie szklarni w większym stopniu się zwracają, dlatego uprawa w nowoczesnych szklarniach uprawa może trwać przez cały rok.

W szklarni można zarówno przyspieszyć jak i opóźnić uprawę roślin, przez co można regulować produkcję roślin w stosunku do zapotrzebowania na rynku [1]

Dobre warunki dla wzrostu roślin, długi okres uprawy oraz intensywna uprawa umożliwiają zebranie kilku plonów roślin w szklarniach w ciągu roku [1]

Wady uprawy szklarniowej

  • Wysokie koszty budowy / inwestycji [1,3]
  • Wysokie koszty stałe: ogrzewanie, amortyzacja obiektu, energia elektryczna itp. [1,3]
  • Duża ilość pracy ręcznej i zautomatyzowanej [1]
  • Owoce i warzywa wyprodukowane w szklarni mogą posiadać słabszy aromat i mniej wyraźny smak

Od pewnego czasu naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu starają się wyeliminować wady towarzyszące szklarniom. W trakcie badań są szklarnie nazywane cieplarniami, które zbudowane są ze ścian wypełnionych specjalną pianą oraz posiadają system sterowania klimatem. Dzięki unikatowej konstrukcji i technologiom cieplarnie mogą mieć 10-krotnie mniejsze zapotrzebowanie na energię cieplną, przy czym plon roślin jest na podobnym poziomie jak w szklarni zbudowanej w głównej mierze ze szkła [4].

Technologia, agrotechnika i wyposażenie szklarni

Wysokie koszty związane z wybudowaniem szklarni muszą się kiedyś zwrócić. Aby to uczynić należy zwiększyć produkcję z jednostki powierzchni i objętości szklarni w jak największym stopniu. Jest to możliwe dzięki zastosowaniu nowoczesnych środków produkcji, odpowiednich rozwiązań naukowych, mechanizacji i agrotechniki. Zazwyczaj szklarnie wyposaża się w urządzenia, które mogą sterować warunkami środowiska: nawożeniem wraz z dokarmianiem dwutlenkiem węgla, nawadnianiem, a także stosuje się podłoża ogrodnicze i wyspecjalizowane zabiegi uprawowe: cięcie, zapylanie przy użyciu owadów, wiatru oraz wibracji, hormonizacja, kompleksową i systematyczną ochronę roślin [1].

Podłoża w uprawie szklarniowej

Uprawy w gruncie w szklarniach są obecnie coraz rzadziej spotykane, ponieważ zostały wyparte przez uprawę stołową oraz w pojemnikach. Uprawy stołowe i pojemnikowe wraz z zastosowaniem podłoży umożliwiają zwiększenie wydajności uprawy. Poprzez stosowanie podłoży w uprawie szklarniowej zazwyczaj można uzyskać większy i jakościowo powtarzalny plon roślin, a także unika się w ten sposób przypadłości nazywanej zmęczeniem gleby oraz znacznego nagromadzenia agrofagów. W zależności od gatunku rośliny stosuje się różne podłoża, ale najczęściej spotykanymi podłożami w uprawie szklarniowej są: torfy (torf wysoki), substrat torfowy, wełna mineralna, włókno kokosowe, keramzyt i perlit [3].

Organizacja produkcji

Uprawę roślin w szklarni można porównać do Formuły 1 - wymaga ona wysokich umiejętności, wiedzy i organizacji pracy od ludzi. Prowadzenie dużych obiektów szklarniowych jest możliwe dzięki zmechanizowaniu i zautomatyzowaniu wielu procesów, ale i pracy wielu ludzi.


Zastosowanie:

Przedmioty i obiekty ogrodnicze.


Źródło:
  1. 1974. Warzywnictwo. PWRiL, Warszawa.
  2. 1982. Kwiaciarstwo. PWRiL, Warszawa.
  3. 2007. Podłoża ogrodnicze. Plantpress, Kraków.
  4. Polscy naukowcy opracowali unikatową szklarnię. PAP. Protokół dostępu: (dostęp )

Logo internetowy ogród